از زمزمه‌های اختیاری شدن پزشک خانواده تا اعتبار ۲ هزار و ۶۰۰ میلیارد تومانی آزادراه‌های فارس

به گزارش تجهیزات نمایشگاهی پرشین آزما به نقل از گروه استان های باشگاه خبرنگاران جوان از شیراز؛ تصاویر صفحه نخست برخی روزنامه‌های امروز یکشنبه ۲۰ خرداد ماه سال ۱۳۹۷ استان فارس را با عناوین و تیتر‌های مختلف مشاهده کنید.

روز

روز

روز

منتشر شده در دسته‌بندی نشده

ویژگی های پادگفتمانی سوره کهف

 

چکیده

یک گفتمان با نظام هایی از نشانه هاومفاهیم، عناصری پنهان را در درون خود می پروراند که در یک بافت کلی، با نشانه های نظام مند، مفاهیم جدید را تولید می کند. این عناصر همواره درجهت القای پیام های متن و باورپذیرکردن گفتمان برای مخاطبان و حتی در مواردی، برانگیختگی نیرومند عواطف آنان متناسب با باورهای ایدئولوژیک و سنت های اجتماعی، گام برمی دارند. ازجمله این عناصر مهم، پادگفتمان هایا هاله های گفتمانی است که با حضور در دل یک گفتمان، آن را حمایت می کنند تا به این ترتیب، گفتمان در امر مجاب سازی و توجیه پذیربودن موجه جلوه کند.با تأمل در متون ادبی و دینی و ازجمله قرآن که دربردارندۀ شگردهای مهم زبان شناسی و بلاغی و نشانه ای است، می توان دریافت در این متن، پادگفتمان ها همچون چترهای حمایتی ازطرف گفته پرداز مقتدر این اثر به مخاطبان یاری می رسانند تا بسیاری از آموزه های اساسی و مفاهیم ارزشی منظومه گفتمانی را در فضاهایی درونی شده، بهتر و بیشتر دریابند.

برای نشان دادن چنین ویژگی  در قرآن، در این پژوهش، پادگفتمان هادرسورهکهفتحلیل و تبیین می شوند. روش تحقیق، تحلیل محتوا، براساس ویژگی های اصلی پادگفتمان هاست. یافته های پژوهش نشان می دهد که این سوره مشتمل بر برخی از ویژگی های معنایی پادگفتمان ازقبیل عینیت سازی ازطریق گسترش گفتمان و داستان پردازی، ارجاع محوری، برجسته سازی با کهن الگو، خرق عادت و تمثیل و به کارگیری مناسب و شایسته پادهایی ازقبیل پادهای ناظرساز، مؤلفه ای و… است.

کلیدواژه ها

قرآن کریم، کهف، تحلیل گفتمان، فرآیند  سازی، پادگفتمان

مقدمه

گفتمان قرآنی،یکی از گفتمان های مسلط و پرقدرت در ساحت فرم و معنا در عرصه های گوناگون است. در این گفتمان به جنبه های هنری، زیباشناختی، بلاغی و به ویژه روایی و گفتمانی آن، چندان که باید، از دیدگاه مکتب های نقد و نظریه های جدید نقد ادبی و رویکردهای زبان شناختی محورِ مطرح شده در دنیای نقد امروز، با دقت و تأمل نگریسته نشده است.

تحلیل ها و نظریه های گفتمانی، رویکردی نسبتاً جدید در مطالعات ادبی است و به تعبیر فوکو(Michel Foucault) مفهومی بسیار مبهم و سرشار از کژتابی های پیچیده هستند و گاهآنرابهمعنای قلمرو کلی تمامی گزاره ها، گاه مجموعۀ   فردیت پذیری از گزاره و گاه نیز به معنای عمل نظام مندی به کار برده می شوند که به گزاره های ویژه ای معطوف هستند. گفتمان، منظومه ای معناساز است که دربردارندۀ مفاهیم و نشانه هااستودرنوعی حرکت سیستماتیک حول یک دال برتر و مفهوم عالی در چرخش است. درواقع، گفتمان، نظام مندی نشانه ها در یک بافت کلی است که خود تولیدکنندۀ مفاهیم جدید است؛ اما هر گفتمانی، هرچند مسلط و قدرتمند، به پادهایی نیاز دارد تا بتوانند مشروعیت آن را تصمین کنند؛ بنابراین، گفتمان هابرای مشروعیت یابی و وجه مجابی هاله هایی را می سازند که شرایط قدرت مداری و یا نفوذپذیری آنها را تضمین کنند.

هر گفتمانی در عرض خود، پادگفتمانش را تولید می کند و از امتزاج گفتمان مسلط و پادگفتمانش، گفتمان جدیدی می روید. یکی از مفیدترین شیوه های تأمل در باب گفتمان هاوپادگفتمان هااین است که آن را نه به منزلۀ مجموعه ای از نشانه ها، بلکه رویۀ همسو و هاله ای در نظر بگیریم که به گفتمان مسلط شکلمی دهند (رک: تاجیک، 1383، صص30-38).

اما با توجه به ماهیت متون ادبی و دینی، در مقایسه با گفتمان های حوزه سیاست، پادگفتمان هایی هستند که ضمن شمول کارکردی در تمام عرصه های گفتمان، آنها را بازنمایی و تفسیر می کنند و وجوه اقناعی و باورپذیری این متون را توضیح می دهند. در همین راستا، این پژوهش، انواع چترهای گفتمانییا همان پادگفتمان ها را در سوره کهف بیان می کند و به این پرسش، پاسخ می دهد که چگونه نظام پادگفتمانی، شرایط مجابی گفتمان را افزایش می دهد؛ همچنین چگونه در سوره کهف نظام پادگفتمانی به افزایش شرایط قدرت گفتمانی منجر می شود. با این توضیح که این مقاله تنها با این زاویه دید و از نگاه مباحث دیگرِ نشانه های پادی، سوره کهف را تحلیل و واکاوی می کند؛ با تأکید بر این مسئله که متن قرآن و سوره مدّنظر، ظرفیت خوانش های متعدد از منظرهای گوناگون هنری، زیباشناختی، بلاغی و گفتمانی را دارد.

پیشینۀ تحقیق

پیشینۀ این تحقیق، فصلِ پادگفتمان از کتاب نشانه – معناشناسی  دیداری  (شعیری، 1392، صص 268-295) و مطالب مطروحه در کارگاه های آموزشی ایشان است که بخش عمدۀ مبانی نظری این مقاله را تشکیل می دهد. در کتاب نشانه – معناشناسی دیداری، مواردی از پادگفتمان بیان شده است که فرآیندهای تولید معنا را بررسی می کند. منبع دیگر، کتاب گفتمان و پادگفتمان از محمدرضا تاجیک است که بیشتر،موضوع پادگفتمان را از منظر گفتمان های سیاسی بررسی می کند. این کتاب، تنها سخنرانی های سیاسی را تحلیل کرده است و عرصۀ محدودتری از تحلیل معنایی متون را شامل می شود. همچنین باید متذکر شد که در مبحث پادگفتمان در متون ادبی و دینی تا کنون مقاله ای نگاشته نشده است؛ اما دربارۀ نشانۀ معناشناسی نظام های گفتمانی در قصه های قرآن، مقاله هایی نگاشته شده است:

1.    مقاله تحلیل نشانۀ معناشناسی گفتمان در قصه یوسف(ع)، درج در مجله علمی پژوهشی آموزه های قرآنی، شماره 20؛

2.    بازنمایی انسجام در داستان حضرت ابراهیم(ع) براساس نشانۀ معناشناسی گفتمانی، چاپ در مجموعه مقالات هفتمین کنفرانس پژوهش های ادبی.

در این مقالات، نویسنده این قصه های قرآنی را تحلیل و تفسیر وجوهی کرده است که به فعالیت گفتمانی خاص قرآن در راستای اهداف متعالی و الهی آن منجر شده است.

1. پادگفتمان

پاد در لغت به معنای پاسبان، نگهبان و حامی، دوام و ثبات، سامان بخشیدن و دارندگی(برهان)، شستن و پاک کردن (جهانگیری) آمده است. (لغت نامه دهخدا، 1377، ذیل پاد)

پاد در زبان پهلوی به صورت پات و به معنی ضد بوده است که در واژگانی همانند پادزهر هم برای دفاع از بدن است و با معنای مسلط پاد، یعنی همان حمایت، دفاع و مراقبت و سامان بخشیدن هماهنگی دارد.

مسئلۀ اساسی تبیین این مطلب است که چگونه گفتمانی قادر به پادسازی است وسبب ایجاد استحکام معنایی برای خود می شود.

در پاسخ به این سؤال باید گفت در بسیاری از موارد، گفتمان در درون خود وضعیتی را ایجاد می کند که آن به راهکاری برای حمایت و تقویت ارزش های پیشنهاد شده گفتمانی تلقی می شود. در این حالت، گفتمان از ناحیه گفتمانی دیگر حمایت می شود و به استحکام حضور خود یقین می بخشد. بی شک در سایۀ این حمایتِ گفتمانی است که گفتمان برای خود شرایطی ایجابی، ایجاد و معنای خود را در سطحی گسترده توزیع می کند: گفتمان فراتر از کنش های محدود، بسته و قالبی، جریان نشانه  – معنایی را به جریانی پویا، باز، مستمر و بدون مرز تبدیل می کند.

این چنین وضعیتی که در آن، یک گفتمان زیر پوشش گفتمانی حامی قرار می گیرد، پادگفتمان نامیده می شود. شرایط تحقق چنین ماهیتی چیست. درواقع، وضعیت پادگفتمانی،یعنی همان کارکرد حمایتی و پوششی که یک گفتمان نسبت به گفتمانی دیگر در درون یک فضای گفتمانی مشترک دارد، وضعیتی است که شناسه هایی به ترتیب زیر دارد.

1) چتر یا سایه گفتمانی: زمانی اتفاق می افتد که یک گفتمانِ بزرگ تر قادر است گفتمانی کوچک تر را زیر چتر حمایتی خود قرار دهد و سبب تأیید و تضمین حضور آن شود.

2) حاشیه امن گفتمانی: گفتمان اصلی و راهبر، قادر است در درون فضای خود حاشیۀ امنی برای حضور گفتمان های فرعی تر و یا کوچک تر ایجاد کند. در این حالت، گفتمان های کوچک تر در کنترل یک همگنۀ گفتمانی قرار می گیرند. این همگنه می تواندمضمونی، زمانی، مکانی و گرامریباشد؛ به طورمثال، اگر در گفتمانی عامل فرهنگ همگنه، مضمونی اصلی باشد، دیگر گفتمان های فرعی همگی در کنترل این همگنه، حاشیه امنی برای خود ایجاد می کنند و به نوعی خود را در زیرمجموعه این همگنه قرار می دهند.  

3) کارکرد توزیعی گفتمان: کارکرد توزیعی گفتمان سبب می شود تا عناصر اصلی معناساز در فضای گفتمانی پخش شود و به همین دلیل، امکان دسترسی سریع به آنها در هنگام نیاز به پشتیبانی وجود دارد؛ بنابراین، کارکرد توزیعی سبب می شود تا گفتمان، همۀ نواحی خود را به عناصر تدافعی مسلح کند. 

4) استعلای نشانه  ای: منظور از استعلای نشانه ای، وجود نوعی پاد استعلاساز در گفتمان است که سبب می شود تا فاصله بین نشانه، پدیده و یا هستی چیزها آنقدر کم شود که دیگر نشانه به بخشی از خود هستی تبدیل شود. در این حالت دیگر نشانه و یا ابژه بخشی از خود هستی هستند. وقتی نشانه با هستییکی می شود و استعلا یا تعالی نشانه رخ می دهد، آن وقت تضاد و تقابل برچیده می شود؛ زیرا تضاد دالها را در رقابت و کشمکش با یکدیگر قرار می دهد؛ درحالی که در وجه استعلایی، نشانه و هستی در هم سویی و تفاهم کامل با یکدیگر به سر می  برند.

از عمده ترین ویژگی های معنایی پاد مواردی همچون: عینیت سازی، برش زدن، تقطیع، تکرار، برجسته سازی، نزدیک سازی، دیالوگ، تطبیق یافتن، تفاهم و مواردی چون ارجاع محوری و گسترش گفتمانی هستند (شعیری، 1393).

2. انواع پادگفتمان

دسته بندی پادها غالباً براساس مضمون و کارکرد آنها در متن است. در بسیاری از آثار ادبی کلاسیک که زاویه دید اقتداگرا و توتالیتر برآن حاکم است، پاد براساس اتکا بر یک هسته مرکزی تنطیم می شود. راوی مقتدری که بر همه چیز آگاه است و کلیه حالات درونی و برونی کنش گران را به خوبی می شناسد، همه چیز را در کنترل خود دارد و تنها درمورد دیگری حرف می زند و کنش های او را آنالیز می کند.

این حالت انفصال گفتمان از خود و تمرکز آن بر دنیای دیگری نامیده می شود. پاد انفصالی با تکیه بر غیر من گفتمانی ما را با سوم شخص مرتبط می کند و با اتکا به دنیای سوم شخص، جریان گفتمانی مسیرییک سو و متمرکز را دنبال می کند. همچنین، کارکرد پادگفتمان انفصالی ایناست که گفتمان را بر یک حوزه بیرونی متمرکز می کند و با بستن راه بر تفاسیر گوناگون دیگر، از تشتت و تکثر گفتمان در متن مانع می شود. در این حالت، همه کنش هازنجیره ای در خدمت یک هدف اصلی هستند که این متن پژوهشی ما از جمله این متون است.

در این نوع گفتمان، هسته مرکزی همان معنای اصلی است که همه چیز پیرامون آن تنظیم می شود. در این حالت، همۀ کنش هاوهمۀ حضورها یک سرچشمه معین دارند و در خدمت یک هدف مشخص هستند. شاید بتوان گفت حرکت، بیشتر خطی است و احتمال گریز از آن بسیار ضعیف است. در چنین نظامی، ریسکِ معنا به دلیل اتکا بر یک منطق کنشی مسلط، برنامه محور، هدایت شده، به حداقل می رسد و پاد ازطریق کنترل معنا توسط راوی مقتدر عمل می کند.

در مقابل این پادگفتمان، پادگفتمان اتصالییا پاد شوش سازقرارمی گیرد که کارکرد آن، تمرکززدایی و گسست زنجیره ای کنش در متن  است. در این نوع پاد، راوی توتالیتر که از دور معنا را در کنترل خویش قرار می داد، به سوژه و بازیگری حسی – ادراکی تبدیل می شود که از نزدیک با چیزها درمی آمیزد.

سومین پادگفتمان، پادگفتمان مبتنی بر تعویق کنشی است. کارکرد پاد در این وضعیت به گونه ای است که مانع تحقق کنش و موجب به تعویق افتادن آن می  شود. این تعلیق وضعیتی است که گفتمان را از هر نوع آسیب دور می دارد. تعویق کنشی سبب محدودکردن فشاره (تمرکز روییک چیز) و بسط عناصر مختلف ثانوی در گفتمان می شود.

تعویق کنشی، فاصله با کنش را افزایش می دهد و سبب تعادل در تنش می شود. همچنین قادر است راه را بر استعاره سازی باز کند که این امر، امکان گریز از کنش را افزایش می دهد. این تعویق، امکان ارزش سازی مجدد و یا بازسازی ارزش هارافراهممی آورد که این پادی است درجهت توسعه معنا و رشد گفتمانی (شعیری، 1393). این پادگفتمان در متن مورد بررسی ما در داستان موسی و خضر حضور دارد.

از انواع دیگر پادها، پاد مبتنی بر بن مایۀ دینی است. در این نوع پاد، بن مایه های دینی، آیینی، ملی و سنتی هم سبب تمیز خوب و بد، خیر و شر، تعالی و سقوط و… می شود و هم راهی برای ایجاد دیوار دفاعی و چتر حمایتی دارد.

پاد مبتنی بر کارکرد مرامی، سلوکییا اتیک، از انواع دیگر پادهاست که راهی به سوی لبریزشدگی معنا و مرتبط با ایده آل معنایی است (شعیری، 1392، صص 277-283).

 پاد اتیک ساز براساس تعریف اخلاق مرامی و یا اخلاق قهرمانی تعریف پذیر است. اتیک به اخلاقی گفته می شود که فرد با اراده و خواست خود در راستای انتخاب و تحقق آن می کوشد. چنین اخلاقی در تقابل با اخلاق تکلیفی و یا جبر محور قرار می گیرد. پاد اتیک محور پادی است که با تمرکز بر دیگری، مسیر گفتمان را درجهت حرکتی فراخود قرار می دهد. در این حالت، گفتمان به رفتاری تبدیل می شود که در خدمت دیگری قرار می گیرد و از این پادسازی مرامی می کند.  

پادسازی از طریق هزارتوی گفتمانی نیز ممکن است. در این نوع پاد، یک قاب به پایان خود نرسیده، قابی دیگر باز می شود و همین تکثر گفتمان را آسیب ناپذیر می کند؛ زیرا باید به دنبال آن دوید، به نفس نفس افتاد؛ صحنه ها پیوسته تغییر می کنند و گاهی جریانی بدون آنکه نتیجه روشنی بدهد، به جریانی دیگر تبدیل می شود. پاد هزار تو سبب توسعۀ گفتمان و عمق یافتن آن می شود. این عمل سبب می شود تا از توقف گفتمانی پرهیز شود و گفتمان در لایه های زیرین، مسیر حرکت خود را پیدا کند.

یکی دیگر از پادهای گفتمانی که اشاره به آن ضرورت دارد، پاد مؤلفه ساز است. این پاد در خدمت قدرت بخشی به گفتمان ازطریق افزایش شناسه هایی است که ما را با وجه عینی زمان، مکان و کنش ها مواجه می سازد.

مؤلفه  های اشارهای مانند «این»، «آن»، «اینجا» و «آنجا»، عناصری هستند که قدرت ارجاعی و لنگراندازی گفتمانی را افزایش می دهند و سبب تحکم آن میشوند. پس مؤلفه های اشارهای سبب میشوند تا گفتمان، واقعی و عینیتر جلوه کند. اینمؤلفه ها زمانی به پاد تبدیل میشوند که حضورشان تردیدها را کاهش می دهد و استحکام بخشی از گفتمان را سبب میشوند.

با توجه به معانی اساسی دو داستان اصحاب غار و موسی(ع) و خضر، می توان از پادگفتمان خرق عادت و پاد ناظرساز نیز نام برد.

پاد ناظرساز پادی است که با حمایت و تشویق ناظری آگاه و یا عاطفی، انرژی لازم برای توسعه کنشی را فراهم می سازد؛ جنبه تشویقی و ترغیبی گفتمان را تأیید می کند و بدین وسیله، شرایط مطلوب کنشی را گوشزد و تأکید بر استمرار آن را ایجابی می کند.

پاد خرق عادت، گفتمان را به مرحله ای استعلایی رهنمون می سازد که در این مرحله، کنش های غیرمعمول با توجه به منظومۀ گفتمانی و بافت کلام، حاشیۀ امن گفتمانی و باورپذیر ایجاد می کند و راه را برای پذیرش گفتمان های پنهان هموار می سازد و درنهایت پیام اساسی متن را از این طریق حمایت می کند. چنانکه در داستان اصحاب کهف، بیان موجز قصۀیاران غار و تمرکز بر خواب سیصد ساله، به همراهی گزاره های تفسیری متن، همانند پادگفتمانی در مرحله ای استعلایی، مخاطب را به معناهایی فراسوتر از قصۀ شگفت اصحاب کهف رهنمون می سازد که در جای خود به تفصیل آمده است.

3. ویژگی های پادگفتمانی سوره کهف

سوره کهف، هجدهمین سوره قرآن و ازجمله سوره های مکی است و 110 آیه دارد. این سوره مشتمل بر داستان هایی رمزی و تمثیلی است که از دیرباز تا کنون، ذهن قرآن پژوهان را مشغول کرده است. داستان هایی ازقبیل داستان هاییاران غار، صاحبان باغ های خرما و انگور، ملاقات موسی(ع) با خضر، ذوالقرنین و یأجوج و مأجوج.

دربارۀ واقعی بودنیا تطابق نداشتن این قصه هاباواقعیت و به دنبال آن، حاشیه های مباحث ایدئولوژیک دربارۀرده بندی این قصه هاجای طرح استدلال ها و بیان مواضع گفتمان های دینی فراوانی وجود دارد که از دید این مقاله، در فرصتی مناسب، بررسی خواهد شد. برای نمونه، طبقه بندی آرنه(Anti Arane)   تامسون  (Stith  Thomson)، (Thomson,1977) و آنچه که ایان نتون(JanRichard Netton) در مقاله ای با عنوان نشانه شناسی سوره کهف، (Netton, 2000)  در مجله مطالعات قرآنی مصر به چاپ رسانده است و کتاب فولکلور در قرآن از آلن دوندس(Alan Dundes) که هنوز به فارسی ترجمه نشده است .(Dundes, 2003)

اما به طورکلی: موازین ژانربندی آثار ادبی بشری آن چنان که باید، در ژانربندی قصص قرآنی کارآمد و پرتوان به کار می آیند. با این حال، به نظر می آید با توجه به دو معیار صوری،یعنی حجم و اندازه و معیار محتوایی که معیارهای واقع گرایی و حقیقت مانندی را نیز شامل می شوند، الگویی برای ژانربندی قصص قرآنی ارائه داد. «از حیث معیار صوری،یعنی حجم و اندازه و بدون توجه به مسائل محتوایی، قصص قرآنی درگونه های داستانک، داستان کوتاه، داستان بلند، رمان کوتاه، رمان بلند و غیره جای می گیرند. از حیث مسائل محتوایی و فارغ از معیارهایحجم و اندازه، قصص قرآنی در پرتو معیارهای فرعی واقع گرایی و حقیقت مانندیدر زمرۀ لطیـف، حکایـت اخلاقـی، تمثیـلی، خـرق عـادات یا کرامات و امثالهم جای می گیرند»(حری، 1393، ص227).

با توجه به معیار واقع گرایی، قصص قرآنی از این نظر که همگی در جهان خارج اتفاق افتاده اندویا ممکن است در آینده اتفاق بیفتند، محاکاتی اند و با توجه به معیار حقیقت مانندی، از این حیث که کارگزاران و اشخاص واقعی دارند، داستان های راستین اند (همان، ص 229).

روایت های قصص قرآنی با اینکه از نمادها و کهن الگوها و شخصیت ها و کنش های خارق العاده برای تأثیر هرچه بیشتر بر مخاطب بهره گرفته اند،درنهایت بر یک محور اصلی متمرکز می شوند و آن محور اساسی، استفاده از این شگردها برای اثبات آموزه های متعالی تر است و خودبه خود این قصه هایا تمثیل ها را در خدمت ژانر واقع گرایانۀ قرآن قرار می دهند و این همان موضعی است که سیدقطب قاطعانه آن را مطرح می کند و نگارندگان نیز بر آن پای می فشارند که «درستی داستان های قرآن درستی واقعی است و هرگاه در داستان های قرآن از رویدادهایا شخصیت هایی سخن رفته باشد که نام و نشانی از آنها در تاریخ نیست، باید قرآن را در برابر تاریخ، حجت دانست؛ زیرا قرآن فرستادۀ حکیم دانا و تنها متن دینی ایمن از تحریف و تزویر در طول تاریخ است.

من در شگفتم که چرا از تعبیر «هنری» چنین برداشت می شود که اثر ساختۀ تخیل و پندار دور از خرد است. مگر نمی توان حقایق را با شیوه ای هنری و علمی عرضه داشت، یعنی هم واقعی باشد و هم هنری و علمی. آیا از این روی که هومر(Homer)، ایلیاد(Iliad) و ادیسه(Odyssey) را از روایات اساطیری برساخت یا از این روی که نویسندگانداستان کوتاه و رمان در اروپا، در هنر آزاد خود، چندان به واقعیات توجه ندارند. آری، این هنر است؛ اما نه همۀ هنر. حقیقت را نیز می توان به گونه ای کاملاً هنرمندانه عرضه کرد. تصور این موضوع دشوار نیست؛ اما بدان شرط که خود را از این «عقلانیت وام گرفته از ترجمه های غربی» برهانیم و از الگوهای صرفاً غربی روی برگردانیم و در اصطلاحات رایج، بازنگری فراگیری داشته باشیم» (قطب، 1407، ص255).

برای نمونه، در سورۀ کهف، تعامل گفتمانی نمادین در میان اشخاص و کنش های تمثیلی به شکل آشکاری در درون متن و در قصۀ موسی و خضر حضور دارد. مکالمات موسی و خضر و بیان حکمت های اعمالی که از خضر سر می زند، در پایان حکایت، آشکارسازی تعامل گفتمانی در افقی وسیع تر است. ماهی بریانی که در آغاز داستان به گونه ای رمزی، راه دریا را در پیش می گیرد، نشانه ای است که فراتر از گفتار عمل می کند و موسی به فراست درمی یابد که باید به آنجا بازگردد: فَلَمَّا بَلَغا مَجْمَعَ بَیْنِهِما نَسِیا حُوتَهُما فَاتَّخَذَ سَبِیلَهُ فِی الْبَحْرِ سَرَباً (کهف: 61). پس هنگامى که  به محل تلاقى دو دریا رسیدند، ماهى خود را فراموش کردند و ماهى، راه خویش را[سرازیر] در دریا پیش گرفت.

در طول داستان نیز مخاطب متن یا همان گفته یاب در جایگاه موسی(ع)، منتظر روشن شدن حکمت های کنش های شگفت داستان است. گفته پرداز هم در دو سطح تعامل می کند. یکی در سطح اولیه آن، یعنی همان بیان حقیقت اعمال خضر توسط خود او و دیگر سطح نهایی و عمیق لایه های پنهان متن،یعنی دعوت مخاطبان کتاب الهی به باور حکمت های خداوند در هستی این دنیا و طرح ریزی بیان و اثبات حیاتی برتر در جهان دیگر است که از این منظر با داستان های اصحاب کهف و صاحبان باغ در این سوره، پیوندی انداموار و منسجم می یابد.

چنانکه از نص صریح قرآن در این سوره و سیاق آیات و منابع تفسیری برمی آید، موضوعات اساسی و محوری در سوره کهف عبارتند از: اثبات معاد، تقابل دنیا و آخرت، اوصاف و ویژگی های بهشت و جهنم، بیان باور به حکمت و قدرت حق و لزوم اطاعت از اوامر الهی (رک: تفسیرالمیزان، جلد سیزدهم).

با تأمل در این معانی و تعمق در فرم و محتوای داستان های این سوره و آیات طرح شده در قبل و بعد این قصه هاوبهاصطلاحقرآنی آن، از سیاق آیات دریافت می شود که شیوه داستان گویی از منظر تکنیک روایت پردازی و روش تمثیلی و ایجاد حاشیه های کارکردی معطوف به خصوصیات روانی انسان ها، به گسترش گفتمان قرآن، به طرز شگفتییاری می رساند و از این منظر، به منزلۀ پادگفتمان، حامی گفتمان قرآنی و موجب ثبات و دوام پیام های اساسی آن در ذهن مخاطبان می شود.

 در برخی از داستان های این سوره، مانند داستان اصحاب کهف، ریتم تند گفتمان و بیانبرشی از حکایت معروف اصحاب رقیم در میان مردم، بدون پردازش گفتمانی، هالۀ مربوط به گفتمان معاد و رستاخیز را در ارجاع به خواب طولانی آنها پررنگ می کند و وجه اقناعی شدید و چتر حمایتی باورپذیری را دربارۀ اثبات برانگیخته شدن از خواب مرگ در روز قیامت در متن باز می کند. بدین ترتیب روایت داستانی اصحاب کهف نوعی پادسازی است که در خدمت اقناع بخشی و یا وجه مجابی گفتمان قرار می گیرد.

در داستان خضر و موسی، درنگ در معانی اعمال شگفت خضر، موجب پیدایش ریتم کند گفتمان و تعویق کنشی در برملاساختن رازهای کنش خضر، و صبر موسی، سبب انگیزش درونی مخاطب برای دستیابی به غایت گفتمان و فهم اسرار و به دنبال آنها، حمایت فراوان از دریافت پیام داستان، یعنیهمان باور سلطه حکمت الهی می شود. تا حدی که این نوع داستان پردازی و ارتباط تنگاتنگ و در عین حال، پنهان و ماهرانۀ آن با پیام های متن، از بهترین و بارزترین مصادیق پادسازی در این گفتمان است.

مراجع

قرآن کریم.
بیلسکر، ریچارد (1384)، یونگ، ترجمه حسین پاینده، تهران: طرح نو.
تاجیک، محمدرضا (1383)، گفتمان، پادگفتمان و سیاست، تهران: مؤسسه توسعه علوم انسانی.
حری، ابوالفضل (1393)، کلک خیال انگیز (بوطیقای ادبیات و همناک، کرامات و معجزات)، تهران: نشر نی.
حسینی، مریم (1388)، رمزپردازی غار در فرهنگ ملل و یار غار در غزل های مولوی،فصلنامه ادبیات عرفانی و اسطوره شناختی، س 5، ش11 .
دهخدا، علی اکبر (1377)، لغتنامه، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
سرانو، میگوئل (1385)، با یونگ و هسه، ترجمه سیروس شمیسا، تهران: میترا.
شایگان، داریوش (1381)، بت های ذهنی و خاطرۀ ازلی، تهران: امیرکبیر.
شعیری،حمید رضا (1392)، نشانه – معنا شناسی دیداری، تهران: سخن.
شمیسا، سیروس (1376)، بیان، تهران: فردوس.
شوالیه، ژان و گربران، آلن (1384)، فرهنگ نمادها، تهران: جیحون.
طباطبایی، سیدمحمدحسین (1382)، المیزان فی تفسیرالقرآن، ترجمه موسوی همدانی، قم: دفتر انتشارات اسلامی.
قطب، سید (1367)، آفرینش های هنری در قرآن، ترجمه محمد فولادوند، تهران: بنیاد قرآن.
یاوری، حورا (1387)، روانکاوی و ادبیات، تهران: سخن.

یونگ، کارل گوستاو (1368)، چهار صورت مثالی، ترجمه پروین فرامرزی، تهران: آستان قدس.

نویسندگان:

فریده داودی مقدم: دانشیار گروه ادبیات فارسی دانشگاه شاهد، دانشکدۀ علوم انسانی،تهران، ایران 

حمیدرضا شعیری: استاد گروه زبان فرانسه دانشکده علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

 ثریا قطبی: استادیارگروه علوم قرآن و حدیث دانشکده علوم انسانی دانشگاه شاهد، تهران، ایران

فصلنامه پژوهشهای زبان شناختی قرآن بهار و تابستان 1396

ادامه دارد…

منتشر شده در دسته‌بندی نشده

راهکار‌ طلایی برای کنترل کبد چرب

به گزارش تجهیزات نمایشگاهی پرشین آزما به نقل از افکارنیوز،

اکرم پور شمس متخصص بیماری های کلیوی در خصوص روزه داری برای افراد دارای کبد چرب دارند، اظهار کرد: این دسته از افراد باید از مصرف مواد غذایی چرب و شیرین خودداری کنند؛ نان، پنیر و سبزی با انواع میوه جات بهترین ماده غذایی برای این دسته از افراد است، پس از مصرف افطار و گذشت چند ساعت می توانند کمی شام سبک میل کنند.

 

سحری را سبک میل کنید تا چربی اضافی دریافت نکنید

این متخصص بیماری های کلیوی با اشاره به اینکه افرادی که کبد چرب دارند باید سحری سبک انتخاب کنند، عنوان کرد: افرادی که در ماه رمضان فقط به یک وعده غذا قانع هستند و فقط در زمان افطار کمی غذا میل می کنند و تا افطار بعد چیز دیگری مصرف نمی کنند، به سلامت بدن خود بسیار آسیب می رسانند، برای رعایت وزن و چربی هر چه تعداد مصرف غذا کمتر باشد بهتر می‌توان سلامت را تضمین کرد.

وی با تاکید بر اینکه روزه داران اگر به طور صحیح مواد غذایی مصرف کنند، مشکل کبد چرب آن ها بهبود می یابد، گفت: در روزهای ماه رمضان به دلیل اینکه افراد غذای کمتری دریافت می کنند، بهتر می توانند وزن خود را کاهش دهند؛ اگر این روزها را به درستی پشت سر بگذارند به سلامت آن ها بسیار کمک می شود و چه بسا بیماری آن ها بهبود یابد.

کبد چگونه چرب می شود؟

پور شمس در خصوص کبد چرب اظهار کرد: افراد برای متابولیسم سالم بدن خود، انرژی دریافت می کنند، زمانی که این انرژی بیش از حد دریافت شود در کبد انبار شده؛ یعنی کبد چرب زمانی اتفاق می افتد که ورودی ها در بدن زیاد باشد و خروجی کم، اولین گام در درمان کبد چرب این است که باید تعداد دفعات خروجی را افزایش داد.

با فعالیت بیشتر کبد چرب خود را درمان کنید

وی با تاکید بر اینکه ورزش در کبد چرب بهترین نوع درمان است، گفت: فردی که وزن زیادی دارد، باید تعداد دفعات ورودی را کاهش دهد؛ ورزش و فعالیت تند در کاهش چربی تاثیر گذار است، زمانی که فردی در طول روز، فعالیت 20 الی 30 دقیقه ایی داشته باشد، چربی ها در بدن او کم شده و بدنش رو به سلامتی پیش می رود. 

این متخصص بیماری‌های کلیوی با اشاره به نحوه چرب شدن کبد، ادامه داد: یکی از مهم ترین فعالیت‌های کبد، ذخیره‌سازی و سوخت و ساز چربی‌ در بدن است؛ انبار شدن چربی در سلول‌های کبدی می‌تواند به التهاب این سلول‌ها منجر شود، بیماری دیابت، مصرف مشروبات الکلی، بدغذایی و سوء تغذیه، داروهای ضد تشنج  و مصرف بی‌رویه هورمون‌ها از جمله مواردی است که باعث می شود فرد به بیماری کبد چرب مبتلا شود.

پور شمس با بیان اینکه افرادی که کبد چرب دارند باید از مصرف فست فودها و غذاهای سرخ کردنی پرهیز کنند، گفت: فست فودها به دلیل روغن زیادی که در آنها به کار می رود، چربی مضاعفی دارند؛ این چربی در هر بار مصرف جذب کبد شده و به آن آسیب جدی وارد می کند.

چرا باید غذاها را آب پز کرد؟

وی ادامه داد: همچنین مواد غذایی سرخ کردنی مانند سیب زمینی و بادمجان بسیار روغن جذب می کنند و در نهایت سلامتی فرد را دچار مشکل می کند؛ لذا افراد باید در هنگام طبخ غذا آن ها را اول نیمه پز سپس سرخ کنند،  از سبزیجات و موادی که فیبر دارند استفاده کرده و فعالیت خود را در طول روز داشته باشند.

نمک را در مواد غذایی خود کم کنید

این متخصص بیماری های کلیوی با اشاره به اینکه نمک در غذا باید مراعات شود چرا که در کبد تاثیربسیار  منفی دارد، یاد آور شد: افراد در ماه رمضان باید از غذاهای کم نمک استفاده کنند؛ کنسروجات، غذاهای سرد و آماده نمک زیادی در آن به کار رفته است و مصرف آن ها برای سلامتی فرد مضر است.

 

منتشر شده در دسته‌بندی نشده

خوراکی‌های خوشمزه با کالری کمتر از ۵۰

به گزارش تجهیزات نمایشگاهی پرشین آزما به نقل از مشرق، اگر قصد شروع یک رژیم لاغری را داشته باشید ،اطلاع از میزان کالری غذاهای مختلف بسیار مهم است در این مقاله به معرفی خوراکی‌هایی با کالری کمتر از ۵۰ خواهیم پرداخت.

بیشتر بخوانید:

بدترین توصیه‌ها برای کاهش وزن

شما می‌توانید از این غذاها برای کاهش وزن خود استفاده کنید.

۱ کالری: ترب

مقدار مصرف: یک ترب

اگر می‌خواهید وزن خود را به سرعت کم کنید نباید ترب را تنها به عنوان چاشنی در نظر بگیرید. ترب بسیار کم کالری و سرشار از فیبر است و می‌تواند در سیستم گوارشی شما با سرعت کمی تجزیه شود. همین امر موجب می‌شود به مدت طولانی‌تری حس سیری داشته باشید و بتوانید به خوبی وزن کم کنید.

۲ کالری: فلفل دلمه‌ای

مقدار مصرف: یک برش به صورت خام

مطالعات انجام شده نشان می‌دهد که این فلفل‌های دلمه‌ای می‌توانند به بدن کمک کنند که چربی سوزی سریع‌تری داشته باشد. همچنین این ماده خوشمزه دارای فولات و ویتامین B۶ فراوانی است و می‌تواند تورم در شریان‌ها را کم کند و باعث کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی گردد.

۳ کالری: گل کلم

مقدار مصرف: یک گلچه یا گل کوچک

این گل‌های کوچک ترد و خوشمزه، فیبرهای بسیار زیادی دارند. اگر به دنبال شیرینی‌های کرمی و خامه‌ای هستید و به خاطر رژیم نمی‌توانید از آن استفاده کنید، می‌توانید از گل کلم بهره مند شوید و هوس خود برای خوردن شیرینی را سرکوب نمایید.

۴ کالری: توت فرنگی

مقدار مصرف: یک عدد توت فرنگی

توت فرنگی دارای مزایای بسیاری برای سلامتی است. بر اساس تحقیقات انجام شده، مصرف این میوه‌ی تابستانی می‌تواند در پیشگیری از بیماری‌های قلبی و دیابت مفید باشد. شما می‌توانید از توت فرنگی به عنوان پایه و اساس اسموتی‌ها استفاده کنید. این میوه مزه و طعم بسیار خوبی به اسموتی می‌بخشد در حالیکه کالری بسیار اندکی دارد.

۵ کالری: پیازچه

مقدار مصرف: یک عدد

پیازچه به عنوان پیاز سبز نیز شناخته شده و دارای کالری بسیار اندک و سدیم بسیار پایین است. این سبزی عاری از چربی طعم و مزه‌ی خوبی به غذاها می‌بخشد. علاوه بر این، تحقیقات انجام شده نشان می‌دهد که پیازچه ( به همراه پیاز و سیر) می‌تواند در کاهش التهاب و خطر ابتلا به سرطان کمک کند. شما می‌توانید پیازچه خرد شده را به املت، سالاد و یا سیب زمینی سرخ کرده اضافه کنید. ۱۰۰ گرم از برگ‌های تازه‌ی آن تنها ۳۱ کالری دارد.

۶ کالری: کرفس

مقدار مصرف: یک ساقه

کرفس یک ماده‌ی غذایی برای داشتن رژیمی ناب است. اما اگر مصرف کرفس به صورت خام برای شما ممکن نیست و آن را دوست ندارید می‌توانید از دستور پخت‌های مختلف برای طعم بخشیدن به آن استفاده کنید. تحقیقات انجام شده در دانشگاه میسوری نشان می‌دهد که ترکیبات موجود در کرفس می‌تواند از توسعه و گسترش سلول‌های سرطانی جلوگیری کند.

۷ کالری: اسفناج

مقدار مصرف: یک پیمانه به صورت تازه

این برگ سبز دارای قدرت عضله سازی است. اما اسفناج منبعی غنی از اسیدهای چرب امگا ۳ گیاهی و فولات است که به کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی، سکته و پوکی استخوان کمک می‌کند. شما می‌توانید روزانه یک پیمانه اسفناج تازه و یا نصف پیمانه اسفناج پخته شده مصرف کنید

۸ کالری: ترشی خیار

مقدار مصرف: یک عدد خیار

ترشی‌ها می‌توانند هوس افراد به یک ماده‌ی ترد، خوشمزه و نمک دار را برآورده کنند. تهیه‌ی این ترشی بسیار اسان است. کافیست خیارها را کاملا بشویید و آن‌ها را در سرکه‌ی خانگی قرار دهید وکمی نمک، سیر و شوید به آن اضافه کنید. مصرف یک پیمانه خیار تنها ۱۶ کالری برای بدن فراهم می کند و سرکه تنها یک کالری در یک قاشق چایخوری خواهد داشت.

۹ کالری: پنیر نخل

مقدار مصرف: یک تکه از پنیر نخل

پنیر نخل قسمت سفید رنگ و ترد بخش میانی درخت نخل است. اگرچه این ماده به عنوان یک سبزی محبوب و رایج شناخته شده نیست اما باید در رژیم غذایی شما قرار گیرد. با وجود کالری کم، فیبر سرشار و طعمی ترد و خوشمزه ، این سبزی می‌تواند پای ثابت وعده های غذایی باشد.

۱۰ کالری: کاهوی رومانی

مقدار مصرف: یک پیمانه

همه‌ی کاهوها در یک شرایط ثابت تولید نمی‌شوند. شما می‌توانید از کاهوهای رومانی برای سالاد استفاده کنید و از ارزش تغذیه‌ای بی شمار آن لذت ببرید. این کاهو کالری بسیار اندکی دارد و دارای آب فراوانی است. کاهوی رومانی منبعی عالی از ویتامین A ، K ، فولات و ویتامین C است.

۱۱ کالری: توماتیلو

مقدار مصرف: یک عدد

توماتیلو از خانواده گوجه فرنگی بوده و دارای میوه‌های سبز رنگی است که برای سالاد و پیش غذاها مورد استفاده قرار می‌گیرد. این میوه بسیار کم کالری بوده و طعم و مزه‌ی تندی دارد ، بنابراین می‌توان از آن در دستور پخت‌های مختلف استفاده کرد.

۱۲ کالری: مارچوبه

مقدار مصرف: ۴ شاخه، پخته شده

این سبزی کم کالری و سرشار از فیبر، ماده‌ای عالی برای کاهش وزن و بهبود سلامت کلی بدن است. اما آیا می‌دانستید که مارچوبه از خماری بیش از حد پیشگیری می‌کند؟؟ بر اساس تحقیقات انجام شده در کره جنوبی، مارچوبه به افزایش سطح آنزیم‌های کلیدی که الکل را تجزیه می‌کنند کمک می‌کند.

۱۳ کالری: بروکلی

مقدار مصرف: یک گلچه

همانطور که می‌دانید کلم بروکلی برای سلامتی بدن بسیار مفید ست. این ماده کالری کمی دارد و سرشار از کلسیم است. این سبزی خوشمزه می‌تواند با سرطان مبارزه کند. بر اساس مطالعه‌ای که در سال ۲۰۱۱ در مجله تغذیه مولکولی و تحقیقات غذایی منتشر شد، نشان داد که ماده‌ی شیمیایی اولیه ای که در بروکلی و سایر کلم‌ها یافت می‌شود، می‌تواند سلول‌های سرطانی را از بین ببرد.

۱۴ کالری: خیار

مقدار مصرف: یک پیمانه، خرد شده

یک خیار تقریبا از ۹۰ درصد آب تشکیل شده وهمین موضوع خیار را به یک ماده‌ی عالی برای کاهش وزن تبدیل کرده است. خیار همچنین ماده‌ی عالی برای سالاد می‌باشد.

۱۵ کالری: قارچ‌ها

مقدار مصرف: یک پیمانه خام

قارچ نه تنها کالری بسیار اندکی دارد بلکه بافت گوشتی و عطر و طعم قوی آن می‌تواند شما را کاملا سیر کند. در حقیقت، قارچ ماده‌ای عالی برای کاهش وزن است زیرا فیبر بالایی دارد و کم کالری است.

۱۶ کالری: لیمو

مقدار مصرف: یک عدد لیمو

همانطور که می‌دانید لیمو دارای مزایای بسیاری است. مطالعات انجام شده نشان می‌دهد که روغن لیمو می‌تواند باعث ایجاد تمرکز گردد و هوشیاری فرد را نیز افزایش دهد. لیمو همچنین شامل پستین ( یک فیبر محلول) است که به کاهش وزن کمک می‌کند. بنابراین بهتر است کمی لیموی تازه به آب اضافه کنید.

۱۷ کالری: زرد آلو

مقدار مصرف: یک عدد

زردآلوهای خوشمزه و آب دار میوه‌ی تابستانی بی نظیری است، به خصوص اگر بخواهید کاهش وزن داشته باشید. بنابراین نباید از قرار گرفتن آن در این لیست شگفت زده شوید.

۱۸ کالری: کدو

مقدار مصرف: یک پیمانه

کدو دارای طعم بسیار خوبی است و همچنین کالری بسیار کمی دارد. شما می‌توانید از آن به عنوان یک ماده‌ی کاهش دهنده وزن استفاده کنید.

۱۹ کالری:کلم

مقدار مصرف:یک پیمانه

همانطور که می‌دانید تنوع کلم‌ها بسیار زیاد است و هر کدام از آن‌ها نیز دارای مزایای بسیاری برای سلامتی انسان هستند.شما می‌توانید کلم‌های مختلف را بپزید و از مزایای آن بهره مند شوید. تحقیقات انجام شده نشان می‌دهد که کلم پخته بیشتر از کلم خام دارای خاصیت ضد سرطانی است.

۲۰ کالری: سفیده تخم مرغ

مقدار مصرف: یک عدد سفیده تخم مرغ

بحث در مورد مزایای تخم مرغ به سال‌های قبل بر می‌گردد. با اینحال، یک حقیقت در مورد تخم مرغ وجود دارد و آن هم این است که سفیده آن تنها ۲۰ کالری دارد. به همراه پروتئینی که تخم مرغ فراهم می‌کند، می‌توان از آن به عنوان یک کاهش دهنده وزن استفاده کرد.

۲۱ کالری: پنیر پارمسان

مقدار مصرف: یک قاشق غذاخوری

پنیر پارمسان دارای کلسیم بیشتری نسبت به سایر پنیرهاست و سرشار از پروتئین است. کلسیم و پروتئین هر دو به سوخت و ساز چربی کمک می‌کنند. فقط باید مقدار مصرف را متعادل نگه دارید. دو قاشق غذاخوری از پنیر پارمسان تقریبا ۴۲ کالری دارد و می‌تواند نیاز روزانه شما را برآورده کند.

۲۲ کالری: گوجه فرنگی

مقدار مصرف:یک عدد

گوجه فرنگی می‌تواند خطر ابتلا به سرطان، پوکی استخوان و بیماری قلبی را کاهش دهد. سعی کنید از گوجه فرنگی ارگانیک استفاده کنید. سپس آن را برش دهید و مصرف نمایید.

۲۳ کالری: حمص

مقدار مصرف: یک قاشق غذاخوری

حمص می‌تواند طعم و پروتئین مورد نیاز برای غذاهای گیاهی را تامین کند بدون اینکه کالری اضافی به آن بیفزاید. فیبر و آنتی اکسیدان‌های موجود در آن نیز مزایای بسیاری برای سلامتی دارد. فقط سعی کنید تعادل را در مصرف آن نگه دارید.

۲۴ کالری: طالبی

مقدار مصرف: یک هشتم طالبی

این میوه سرشار از آنتی اکسیدان‌ها است و همین امر موجب شده که بهترین ماده غذایی برای مبارزه با بیماری‌های مختلف باشد. طالبی حاوی ویتامین‌ها ومواد معدنی مختلفی است که می‌تواند از بروز مشکلات چشمی جلوگیری کند.

۲۳ کالری:ژلاتین عاری از شکر

مقدار مصرف:یک دوم پیمانه

منظور از ژلاتین، مواردی نیست که سرشار از قند و خامه هستند. ژلاتین‌های عاری از شکر تنها ۲۵ کالری دارد و می‌تواند برای بدن بسیار مفید باشد.

۲۶ کالری: زیتون

مقدار مصرف: ۵ عدد

زیتون سرشار از مواد مغذی است. شما می‌توانید آن را به سالاد و سایر مواد غذایی خود اضافه کنید. این ماده ارزشمند حاوی اسیدهای چرب تک غیر اشباعی است که از بروز بیمار قلبی و سکته پیشگیری می‌کند.

۲۷ کالری: آلو

مقدار مصرف: یک عدد آلو

آلوها حاوی ترکیباتی هستند که می‌توانند در سلول‌ها به خوبی کار کند و از بروز بیماری‌ها و پیری زودرس پیشگیری نمایند. این مواد همچنین خاصیت ضد چاقی و ضد دیابتی دارد. آلو تنها ۲۷ کالری دارد پس می‌توانید از آن به مقدار مناسب استفاده کنید.

۲۸ کالری:آناناس

مقدار مصرف: یک برش

آناناس حاوی مقدار مناسبی از ویتامین‌ها، آنتی اکسیدان‌ها و آنزیم های مختلف است که آن را به یک ضد التهاب قوی تبدیل کرده است. شما می‌توانید یک دوم پیمانه از آن را در هفته مصرف کنید.

۲۹ کالری: استار فروت

مقدار مصرف:یک عدد

اگر از خوردن سیب و پرتغال خسته شده‌اید می‌توانید استار فروت مصرف کنید و از آن در تارت‌ها و مواد دیگر بهره مند شوید. این میوه سرشار از ویتامین C است و به طور طبیعی عاری از سدیم و کلسترول می‌باشد. به همین خاطر مصرف آن به کاهش وزن شما کمک فراوانی خواهد کرد.

۳۰ کالری: هویج

مقدار مصرف: یک عدد هویج

همانطور که می دانید مصرف سبزیجات خام یک رژیم غذایی هوشمندانه است اما همیشه مصرف خام مواد ممکن نیست. هویج بسیار کم کالری است و یک عدد هویج خام متوسط تقریبا ۲ گرم فیبر دارد.

منبع: مجله سلامت

منتشر شده در دسته‌بندی نشده

کیفی‌ترین دانشگاه‌های کشور کدامند؟

دکتر علی گزنی در گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا با اعلام این خبر اظهار کرد: مطابق با استانداردهای بین‌المللی نظام‌های رتبه‌بندی باید از شفافیت برخوردار بوده، از داده‌های معتبر برای رتبه‌بندی استفاده کنند و از شاخص‌های مناسبی برای سنجش آنچه ادعای ارزیابی آن را دارند، بهره جویند.

عضو هیات علمی مرکز منطقه‌ای اطلاع‌رسانی علوم و فناوری گفت: شفافیت استانداردی است که اطلاعات رتبه‌بندی را به فرصتی برای شناسایی نقاط قوت و ضعف در جهت بهبود وضعیت موجود تبدیل می‌کند. شفافیت یعنی هر کسی مبتنی بر داده‌ها و روش‌شناسی رتبه‌بندی به همان نتایج دست یابد. از همین روست که دسترس‌پذیر کردن داده‌های رتبه‌بندی هم فرصت بهبود دانشگاه را بالفعل می‌کند و هم از اعتبار رتبه‌بندی حکایت می‌کند. دسترس‌پذیر کردن داده‌ها هم شامل داده‌های خام اولیه و هم داده‌های پردازش شده توسط نظام رتبه‌بندی می‌شوند.

مجری طرح رتبه‌بندی دانشگاه‌های جهان اسلام در ISC افزود: هر دانشگاه نقاط قوت منحصربفردی دارد که به شکل دانش قابل انتقال است که در مدیریت دانش آن را انتقال بهترین تجربیات می‌نامند، اما قبل از آن نیازمند آگاهی از نقاط قوت یا برتری در مقایسه با سایرین هستیم. رتبه‌بندی در رشته‌های موضوعی و همچنین بر حسب معیارها و شاخص‌ها این فرصت را بالفعل می‌کند.

دکتر گزنی گفت: به‌روز بودن اطلاعات رتبه‌بندی اهمیت زیادی دارد، این روزآمدی به دانشگاه‌ها کمک خواهد کرد تا نتایج برنامه‌ریزی در جهت بهبود عملکرد را به صورت ملموس مشاهده کنند و متناسب با آن دانشگاه را در چرخه بهبود مستمر قرار دهند. در این معنا رتبه‌بندی بازخوردی است که هدفش ارتقای کیفیت دانشگاه است. این مهم در سطح ملی اهمیتی فراتر از سطح بین‌الملل دارد، زیرا نظام‌های رتبه‌بندی بین‌المللی بیش از هر چیز بدنبال معرفی دانشگاه‌های برتر هستند، اما یکی از مهمترین اهداف یک نظام رتبه‌بندی ملی، ارائه گزارشی از عملکرد دانشگاه با هدف بهبود وضعیت آموزش عالی در آن کشور است.

وی خاطرنشان کرد: پایش مداوم سیر تحولات در علم دنیا، اسناد بالادستی و سیاستگذاری‌های علمی و فناوری کشور یک نظام رتبه‌بندی در سطح ملی را پویاتر می‌کند. نظام آینده‌پژوهی دانش و فناوری (SciVisions.com) در حال رتبه‌بندی دانشگاه‌ها و موسسات تحقیقاتی کشور  بر اساس نقشه جامع علمی کشور و نیز متناسب با روند تحولات در علم دنیا است که نتایج آن به‌زودی اعلام خواهد شد.

دکتر گزنی گفت: در گزارش پیش رو برای اولین بار داده‌های اسکوپوس مبنای یک رتبه‌بندی ملی قرار گرفت. بر اساس فعالیت‌های پژوهشی دانشگاه در 5 محور کمیت علم، کیفیت علم، تولید علم فناورانه و نوآورانه، فعالیت‌های اجتماعی، دیپلماسی علمی و کیفیت محتوای علم، 89 دانشگاه کشور رتبه‌بندی شدند. این 5 محور از 25 شاخص تشکیل شده‌اند.

وی گفت: اطلاعات رتبه‌بندی بر اساس آن دسته از مقالات دانشگاه‌های کشور است که در مجلات و کنفرانس‌های نمایه‌شده در پایگاه استنادی اسکوپوس در دوره زمانی 2013 تا 2017 منتشر شده‌اند. به غیر از شاخص‌های رشد، برای هر شاخص متوسط فعالیت دانشگاه در همین دوره پنج ساله مبنای رتبه‌بندی قرار گرفت. برای شاخص رشد، متوسط عملکرد دانشگاه در شاخص در دوره زمانی 2013 تا 2015 به 2015 تا 2017 محاسبه شد.

دکتر گزنی افزود: اگر اندازه دانشگاه‌ها در یک نظام رتبه‌بندی کنترل نشود، آن‌گاه دانشگاه‌های بزرگتر به‌راحتی از نقاط قوت و ضعف‌شان مطلع نخواهند شد و همچنین دانشگاه‌های متوسط و کوچکتر نیز از میزان پیشرفت‌شان آگاهی نخواهند یافت. در رتبه‌بندی سای ویژنز 40 درصد شاخص‌ها نسبی و 60 درصد آنها مطلق هستند. برخلاف شاخص‌های مطلق، شاخص‌های نسبی تحت تاثیر اندازه دانشگاه قرار نمی‌گیرند. به عنوان مثال، سهم مقالات 10 درصد برتر از کل تولید علم دانشگاه یک شاخص نسبی است؛ زیرا در سنجش، اندازه دانشگاه بر مقدار آن تاثیری ندارد.

وی گفت: علاوه بر رتبه‌بندی کلی بر حسب نوع دانشگاه، رتبه‌بندی بر اساس حوزه‌های موضوعی علوم پایه، پزشکی، فنی و مهندسی، کشاورزی، اجتماعی و انسانی نیز صورت گرفت. همچنین رتبه‌بندی بر اساس هر یک از محورهای 5 گانه کمیت علم، کیفیت علم، تولید علم فناورانه و نوآورانه، فعالیت‌های اجتماعی، دیپلماسی علمی و کیفیت محتوای علم نیز صورت پذیرفت. چنین نگرشی در رتبه‌بندی، نقاط قوت دانشگاه‌ها در مقایسه با یکدیگر را نمایان می‌کند.

گزنی افزود: در این رتبه‌بندی علوم انسانی شامل رشته‌های موضوعی مانند تاریخ، فلسفه، ادبیات، زبان‌شناسی، شعر، اخلاق، هنر و معماری می‌شود و علوم اجتماعی رشته‌های موضوعی مانند روانشناسی، علوم رفتاری، تجارت، کسب‌وکار، اقتصاد، مدیریت، آموزش، مردم‌شناسی، جامعه‌شناسی، حقوق، روابط بین‌الملل، علوم سیاسی، جغرافیا، برنامه‌ریزی و توسعه، مطالعات شهری، ارتباطات، علم اطلاعات و دانش‌شناسی، رسانه، مطالعات فرهنگی، گردشگری و تحقیق در عملیات را در بر می‌گیرد.

وی ادامه داد: دانشگاه‌های علوم پزشکی و همچنین صنعتی کشور در نشریات حوزه علوم اجتماعی نیز نتایج تحقیقاتشان را منتشر می‌کنند که علت آن، هم بافت برخی رشته‌ها و همچنین ماهیت بین رشته‌ای بودن علم است. دلیل رتبه‌بندی دانشگاه‌های علوم پزشکی در فنی و مهندسی نیز انتشار بخش قابل قبولی از نتایج پژوهش‌هایشان در مجلات فنی و مهندسی و وجود برخی رشته‌ها در این دانشگاه‌ها است.

جدول شاخص‌ها و معیارهای رتبه‌بندی

معیار

شاخص

وزن

کمیت علم

حجم تولید علم

%9

رشد حجم تولید علم

%1

حجم تولید علم در مجلات 10% برتر

%4

سهم تولید علم در مجلات 10% برتر از کل تولید علم

%2.5

کیفیت علم

استنادها

%8.5

شاخص هرش پنج ساله

%6

مقالات 10% برتر

%3

سهم مقالات 10% برتر از کل تولید علم

%4

متوسط استناد نرمال شده

%10

رشد متوسط استناد نرمال شده

%2

علم فناورانه و نوآورانه

مشارکت با صنعت

%7

رشد مشارکت صنعتی

%3

سهم مشارکت با صنعت از کل تولید علم

%4

تعداد استنادهای دریافتی از اختراعات ثبت شده

%6

فعالیت‌های اجتماعی

بازنمایی نتایج پژوهش در رسانه‌ها

%3

بازنمایی نتایج پژوهش در رسانه‌های محلی

%0.25

بازنمایی نتایج پژوهش در رسانه های معتبر بین‌المللی

%0.25

بازنمایی نتایج پژوهش در رسانه‌های معتبر منطقه‌ای

%0.25

بازنمایی نتایج پژوهش در رسانه‌های معتبر ملی

%0.25

متوسط بازنمایی نرمال شده نتایج پژوهش در رسانه‌ها

%3

دیپلماسی علمی

حجم مشارکت بین‌الملل در تولید علم

%10

سهم مقالات با مشارکت بین‌المللی از کل مقالات

%4

رشد سهم مقالات با مشارکت بین‌الملل از کل مقالات

%4

کیفیت محتوایی علم

بازدید محتوای علم

%2.5

متوسط نرمال شده بازدید محتوای علم

%2.5

جدول شرح شاخص‌های رتبه‌بندی

رشد حجم تولید علم: رشد تعداد مقالات

حجم تولید علم: تعداد مقالات منتشر شده در مجلات و کنفرانس‌های نمایه شده در پایگاه اسکوپوس

حجم تولید علم در مجلات 10% برتر: تعداد مقالات منتشر شده در مجلات 10% برتر بر حسب سایت اسکُر

سهم تولید علم در مجلات 10% برتر از کل تولید علم: سهم مقالات منتشرشده در مجلات 10% برتر از کل مقالات دانشگاه

استنادها: تعداد کل استنادهای صورت گرفته به مقالات 2013 تا 2017

شاخص هرش پنج ساله: اچ ایندکس 5 ساله مقالات دانشگاه

مقالات 10% برتر: تعداد مقالاتی که برحسب استنادهای دریافتی در دسته مقالات 10% برتر قرار گرفته‌اند.

سهم مقالات 10% برتر از کل تولید علم: سهم مقالات 10% برتر از کل مقالات دانشگاه

متوسط استناد نرمال شده: متوسط استناد نرمال شده هر مقاله دانشگاه برحسب سال و رشته انتشار به کل مقالات دانشگاه

رشد متوسط استناد نرمال شده: میزان رشد متوسط استناد نرمال شده

مشارکت با صنعت: تعداد مقالات مشترک با بخش صنعت

رشد مشارکت صنعتی: رشد تعداد مقالات مشترک با بخش صنعت

سهم مشارکت با صنعت از کل تولید علم: سهم مقالات مشترک با بخش صنعت از کل مقالات دانشگاه

تعداد استنادهای دریافتی از اختراعات ثبت شده: تعداد استنادهای صورت گرفته از اختراعات ثبت شده در نظام‌های ثبت اختراعات دنیا (WIPO, USPTO, EPO, JPO & UKIPO) به مقالات دانشگاه

بازنمایی نتایج پژوهش در رسانه‌ها: تعداد پژوهش‌های دانشگاه که از طریق رسانه‌های معتبر برای جامعه اطلاع‌رسانی شده‌اند.

بازنمایی نتایج پژوهش در رسانه‌های محلی: تعداد پژوهش‌های دانشگاه که از طریق رسانه‌های محلی برای جامعه اطلاع‌رسانی شده‌اند.

بازنمایی نتایج پژوهش در رسانه‌های معتبر بین‌المللی: تعداد پژوهش‌های دانشگاه که از طریق رسانه‌های معتبر بین‌المللی برای جامعه اطلاع‌رسانی شده‌اند.

بازنمایی نتایج پژوهش در رسانه‌های معتبر منطقه‌ای: تعداد پژوهش‌های دانشگاه که از طریق رسانه‌های معتبر منطقه‌ای برای جامعه اطلاع‌رسانی شده‌اند.

بازنمایی نتایج پژوهش در رسانه‌های معتبر ملی: تعداد پژوهش‌های دانشگاه که از طریق رسانه‌های معتبر ملی برای جامعه اطلاع‌رسانی شده‌اند.

متوسط بازنمایی نرمال‌شده نتایج پژوهش در رسانه‌ها: متوسط بازنمایی نرمال‌شده بر اساس سال و رشته موضوعی پژوهش و همچنین نوع رسانه

حجم مشارکت بین‌الملل در تولید علم: تعداد مقالات منتشرشده با مشارکت بین‌المللی

سهم مقالات با مشارکت بین‌المللی از کل مقالات: سهم مقالات با مشارکت بین‌المللی از کل مقالات دانشگاه

رشد سهم مقالات با مشارکت بین‌الملل از کل مقالات: رشد تعداد مقالات حاصل مشارکت بین‌المللی

بازدید محتوای علم: میزان مشاهده مقالات دانشگاه در اسکوپوس

متوسط نرمال شده بازدید محتوای علم: متوسط نرمال شده میزان مشاهده مقالات دانشگاه برحسب رشته موضوعی و سال انتشار مقاله در اسکوپوس

نتایج رتبه‌بندی

گزنی گفت: رتبه هر دانشگاه بر اساس دامنه امتیاز کسب‌شده تعیین شد و دانشگاه‌هایی که امتیاز آنها در یک محدوده بود، در یک رتبه قرار گرفتند که نشان از هم سطح بودن آنها دارد. متناسب با عملکرد هر دانشگاه، امتیاز دانشگاه می‌تواند بین یک تا 100 باشد. برای طبقه‌بندی ارقام اعشاری امتیازها گرد شدند. به عنوان مثال 40.4 به 40 و 40.6 به 41 تبدیل شد. فواصل طبقات 5 در نظر گرفته شد.

وی خاطرنشان کرد: 10 دانشگاه برتر در هر گروه در جداول نشان داده شده‌اند. فهرست کامل دانشگاه‌ها به همراه ریز امتیاز آنها در لینک www.scivisions.com/rank.xlsx قابل دسترس است.
 

رتبه دانشگاه‌های علوم پزشکی

دانشگاه‌های برتر پزشکی – تمامی رشته‌ها – کلیه معیارها

رتبه

نام

1

دانشگاه علوم پزشکی تهران

2

دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

3

دانشگاه علوم پزشکی مشهد

4

دانشگاه علوم پزشکی تبریز

4

دانشگاه علوم پزشکی اراک

6

دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

6

دانشگاه علوم پزشکی البرز

6

دانشگاه علوم پزشکی ایران

6

دانشگاه علوم پزشکی شیراز

6

دانشگاه علوم پزشکی کردستان

دانشگاه‌های برتر پزشکی – تمامی رشته‌ها – دیپلماسی علمی

رتبه

نام

1

دانشگاه علوم پزشکی تهران

2

دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

2

دانشگاه علوم پزشکی مشهد

4

دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی

4

دانشگاه علوم پزشکی ایران

4

دانشگاه علوم پزشکی بقیةالله (عج)

4

دانشگاه علوم پزشکی مازندران

8

دانشگاه علوم پزشکی البرز

9

دانشگاه علوم پزشکی تبریز

9

دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

9

دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی

دانشگاه‌های برتر پزشکی – تمامی رشته‌ها – تولید علم فناورانه و نوآورانه

رتبه

نام

1

دانشگاه علوم پزشکی تهران

1

دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

3

دانشگاه علوم پزشکی اراک

4

دانشگاه علوم پزشکی کردستان

4

دانشگاه علوم پزشکی مشهد

6

دانشگاه علوم پزشکی  تبریز

6

دانشگاه علوم پزشکی ایران

6

دانشگاه علوم پزشکی شیراز

6

دانشگاه علوم پزشکی مازندران

10

دانشگاه علوم پزشکی البرز

10

دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز

دانشگاه‌های برتر پزشکی – تمامی رشته‌ها – فعالیت اجتماعی

رتبه

نام

1

دانشگاه علوم پزشکی بقیةالله (عج)

1

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

3

دانشگاه علوم پزشکی تهران

4

دانشگاه علوم پزشکی مشهد

5

دانشگاه علوم پزشکی بابل

6

دانشگاه علوم پزشکی قزوین

7

دانشگاه علوم پزشکی البرز

7

دانشگاه علوم پزشکی گیلان

9

دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی

9

دانشگاه علوم پزشکی کرمان

9

دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان

دانشگاه‌های برتر پزشکی – تمامی رشته‌ها – کمیت تولید علم

رتبه

نام

1

دانشگاه علوم پزشکی تهران

2

دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

3

دانشگاه علوم پزشکی تبریز

3

دانشگاه علوم پزشکی مشهد

5

دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

5

دانشگاه علوم پزشکی ایران

5

دانشگاه علوم پزشکی شیراز

8

دانشگاه علوم پزشکی بقیةالله (عج)

9

دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز

9

دانشگاه علوم پزشکی کرمان

دانشگاه‌های برتر پزشکی – تمامی رشته‌ها – کیفیت تولید علم

رتبه

نام

1

دانشگاه علوم پزشکی تهران

2

دانشگاه علوم پزشکی اراک

3

دانشگاه علوم پزشکی البرز

3

دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد

3

دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

6

دانشگاه علوم پزشکی کردستان

6

دانشگاه علوم پزشکی مشهد

8

دانشگاه علوم پزشکی  تبریز

8

دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

10

دانشگاه علوم پزشکی بقیةالله (عج)

10

دانشگاه علوم پزشکی گلستان

10

دانشگاه علوم پزشکی لرستان

دانشگاه‌های برتر پزشکی – تمامی رشته‌ها -کیفیت محتوایی علم

رتبه

نام

1

دانشگاه علوم پزشکی تهران

2

دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

3

دانشگاه علوم پزشکی اراک

4

دانشگاه علوم پزشکی البرز

4

دانشگاه علوم پزشکی گلستان

6

دانشگاه علوم پزشکی ایران

6

دانشگاه علوم پزشکی شیراز

6

دانشگاه علوم پزشکی کردستان

6

دانشگاه علوم پزشکی مشهد

10

دانشگاه علوم پزشکی  تبریز

10

دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

10

دانشگاه علوم پزشکی بقیةالله (عج)

10

دانشگاه علوم پزشکی سمنان

10

دانشگاه علوم پزشکی مازندران

رتبه دانشگاه‌های جامع
 

دانشگاه‌های برتر جامع – تمامی رشته‌ها – تمامی معیارها

رتبه

نام

1

دانشگاه تهران

2

دانشگاه تربیت مدرس

3

دانشگاه شهید بهشتی

4

دانشگاه تبریز

4

دانشگاه شیراز

4

دانشگاه فردوسی مشهد

7

دانشگاه کاشان

8

دانشگاه گیلان

8

دانشگاه یاسوج

10

دانشگاه اصفهان

10

دانشگاه الزهرا (س)

10

دانشگاه بوعلی سینا

10

دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)

10

دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان

10

دانشگاه خوارزمی

10

دانشگاه رازی

10

دانشگاه زنجان

10

دانشگاه سمنان

10

دانشگاه شهید باهنر کرمان

10

دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

10

دانشگاه قم

10

دانشگاه مازندران

10

دانشگاه یزد

دانشگاه‌های برتر جامع – تمامی رشته‌ها – دیپلماسی علمی

رتبه

نام

1

دانشگاه تهران

2

دانشگاه تبریز

3

دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان

3

دانشگاه تربیت مدرس

3

دانشگاه شهید بهشتی

3

دانشگاه شیراز

3

دانشگاه قم

3

دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی ساری

3

دانشگاه گیلان

10

دانشگاه علامه طباطبایی

10

دانشگاه فردوسی مشهد

10

دانشگاه کاشان

دانشگاه‌های برتر جامع – تمامی رشته‌ها – تولید علم فناورانه و نوآورانه

رتبه

نام

1

دانشگاه تهران

2

دانشگاه شهید بهشتی

3

دانشگاه فردوسی مشهد

4

دانشگاه تربیت مدرس

5

دانشگاه اصفهان

5

دانشگاه زابل

5

دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

8

دانشگاه تبریز

8

دانشگاه شیراز

10

دانشگاه خوارزمی

دانشگاه‌های برتر جامع – تمامی رشته‌ها – فعالیت‌های اجتماعی

رتبه

نام

1

دانشگاه اراک

1

دانشگاه سیستان و بلوچستان

1

دانشگاه علامه طباطبایی

1

دانشگاه مازندران

1

دانشگاه یاسوج

6

دانشگاه تهران

7

دانشگاه کاشان

8

دانشگاه الزهرا (س)

8

دانشگاه شهید چمران اهواز

10

دانشگاه شهید بهشتی

10

دانشگاه شیراز

دانشگاه‌های برتر جامع – تمامی رشته‌ها – کمیت تولید علم

رتبه

نام

1

دانشگاه تهران

2

دانشگاه تربیت مدرس

3

دانشگاه شیراز

4

دانشگاه تبریز

4

دانشگاه فردوسی مشهد

6

دانشگاه شهید بهشتی

7

دانشگاه کاشان

8

دانشگاه اصفهان

8

دانشگاه بوعلی سینا

8

دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان

8

دانشگاه رازی

8

دانشگاه سمنان

8

دانشگاه شهید باهنر کرمان

8

دانشگاه قم

8

دانشگاه گیلان

8

دانشگاه یزد

دانشگاه‌های برتر جامع – تمامی رشته‌ها – کیفیت تولید علم

رتبه

نام

1

دانشگاه تهران

2

دانشگاه یاسوج

3

دانشگاه تربیت مدرس

4

دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)

4

دانشگاه کاشان

6

دانشگاه تبریز

7

دانشگاه شهید بهشتی

7

دانشگاه شیراز

7

دانشگاه فردوسی مشهد

10

دانشگاه بوعلی سینا

10

دانشگاه سمنان

10

دانشگاه گیلان

10

دانشگاه مازندران

دانشگاه‌های برتر جامع – تمامی رشته‌ها – تمامی کیفیت محتوایی علم

رتبه

نام

1

دانشگاه تهران

2

دانشگاه تربیت مدرس

3

دانشگاه زابل

4

دانشگاه شاهد

4

دانشگاه شهید بهشتی

6

دانشگاه تبریز

6

دانشگاه شیراز

6

دانشگاه فردوسی مشهد

6

دانشگاه یزد

10

دانشگاه اصفهان

10

دانشگاه الزهرا (س)

10

دانشگاه علامه طباطبایی

رتبه دانشگاه‌های صنعتی

 

دانشگاه‌های برتر صنعتی- تمامی رشته‌ها – تمامی معیارها

رتبه

نام

1

دانشگاه صنعتی امیرکبیر

1

دانشگاه صنعتی شریف

3

دانشگاه صنعتی اصفهان

4

دانشگاه علم و صنعت ایران

5

دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل

6

دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی کرمان

6

دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی

6

دانشگاه صنعت نفت

9

دانشگاه صنعتی سهند

9

دانشگاه صنعتی شیراز

دانشگاه‌های برتر صنعتی- تمامی رشته‌ها – دیپلماسی علمی

رتبه

نام

1

دانشگاه صنعتی شریف

2

دانشگاه صنعتی اصفهان

2

دانشگاه صنعتی امیرکبیر

4

دانشگاه علم و صنعت ایران

5

دانشگاه صنعت نفت

6

دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی

7

دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی کرمان

7

دانشگاه صنعتی شاهرود

7

دانشگاه صنعتی شیراز

10

دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل

دانشگاه‌های برتر صنعتی- تمامی رشته‌ها – تولید علم فناورانه و نوآورانه

رتبه

نام

1

دانشگاه صنعتی شریف

2

دانشگاه صنعتی امیرکبیر

3

دانشگاه صنعت نفت

4

دانشگاه صنعتی اصفهان

5

دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی

6

دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی کرمان

7

دانشگاه علم و صنعت ایران

8

دانشگاه صنعتی سهند

9

دانشگاه صنعتی شیراز

10

دانشگاه صنعتی شاهرود

10

دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل

دانشگاه‌های برتر صنعتی- تمامی رشته‌ها – فعالیت‌های اجتماعی

رتبه

نام

1

دانشگاه صنعتی امیرکبیر

2

دانشگاه صنعتی شریف

3

دانشگاه صنعتی مالک اشتر

4

دانشگاه صنعتی اصفهان

5

دانشگاه صنعت نفت

6

دانشگاه صنعتی شیراز

7

دانشگاه صنعتی سهند

7

دانشگاه علم و صنعت ایران

9

دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی

9

دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل

دانشگاه‌های برتر صنعتی- تمامی رشته‌ها – کمیت تولید علم

رتبه

نام

1

دانشگاه صنعتی امیرکبیر

2

دانشگاه صنعتی شریف

3

دانشگاه صنعتی اصفهان

4

دانشگاه علم و صنعت ایران

5

دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی

6

دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل

7

دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی کرمان

7

دانشگاه صنعتی سهند

7

دانشگاه صنعتی شیراز

10

دانشگاه صنعتی شاهرود

10

دانشگاه صنعتی مالک اشتر

دانشگاه‌های برتر صنعتی- تمامی رشته‌ها – کیفیت تولید علم

رتبه

نام

1

دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل

2

دانشگاه صنعتی امیرکبیر

3

دانشگاه صنعتی اصفهان

3

دانشگاه صنعتی شریف

5

دانشگاه علم و صنعت ایران

6

دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی کرمان

7

دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی

7

دانشگاه صنعت نفت

9

دانشگاه صنعتی سهند

9

دانشگاه صنعتی شیراز

دانشگاه‌های برتر صنعتی- تمامی رشته‌ها -کیفیت محتوایی علم

رتبه

نام

1

دانشگاه صنعتی اصفهان

1

دانشگاه صنعتی شریف

3

دانشگاه صنعتی امیرکبیر

4

دانشگاه علم و صنعت ایران

5

دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی کرمان

6

دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی

7

دانشگاه صنعتی سهند

7

دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل

9

دانشگاه صنعت نفت

9

دانشگاه صنعتی مالک اشتر

رتبه دانشگاه‌های برتر – تمامی دانشگاه‌ها

دانشگاه‌های برتر کشور- حوزه علوم اجتماعی – تمامی معیارها

رتبه

نام

1

دانشگاه تهران

2

دانشگاه صنعتی شریف

3

دانشگاه تربیت مدرس

3

دانشگاه صنعتی امیرکبیر

3

دانشگاه علوم پزشکی تهران

6

دانشگاه اصفهان

6

دانشگاه علم و صنعت ایران

8

دانشگاه شهید بهشتی

8

دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

8

دانشگاه علوم پزشکی کرمان

دانشگاه‌های برتر کشور- حوزه علوم انسانی – تمامی معیارها

رتبه

نام

1

دانشگاه تهران

2

دانشگاه اصفهان

2

دانشگاه تربیت مدرس

4

دانشگاه فردوسی مشهد

5

دانشگاه شیراز

6

دانشگاه علامه طباطبایی

دانشگاه‌های برتر کشور- حوزه علوم پایه – تمامی معیارها

رتبه

نام

1

دانشگاه تهران

2

دانشگاه صنعتی امیرکبیر

3

دانشگاه صنعتی شریف

4

دانشگاه صنعتی اصفهان

4

دانشگاه علوم پزشکی تهران

6

دانشگاه تربیت مدرس

7

دانشگاه شیراز

7

دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل

7

دانشگاه علم و صنعت ایران

7

دانشگاه فردوسی مشهد

دانشگاه‌های برتر کشور- حوزه علوم پزشکی – تمامی معیارها

رتبه

نام

1

دانشگاه علوم پزشکی تهران

2

دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

3

دانشگاه علوم پزشکی مشهد

4

دانشگاه علوم پزشکی اراک

4

دانشگاه علوم پزشکی البرز

6

دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

6

دانشگاه علوم پزشکی ایران

6

دانشگاه علوم پزشکی کردستان

9

دانشگاه علوم پزشکی  تبریز

9

دانشگاه علوم پزشکی شیراز

9

دانشگاه علوم پزشکی گلستان

دانشگاه‌های برتر کشور- حوزه علوم کشاورزی – تمامی معیارها

رتبه

نام

1

دانشگاه تهران

2

دانشگاه تربیت مدرس

3

دانشگاه فردوسی مشهد

4

دانشگاه شیراز

5

دانشگاه تبریز

5

دانشگاه شهرکرد

5

دانشگاه شهید بهشتی

5

دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

9

دانشگاه مازندران

10

دانشگاه ارومیه

10

دانشگاه شهید باهنر کرمان

10

دانشگاه کردستان

دانشگاه‌های برتر کشور- حوزه فنی و مهندسی – تمامی معیارها

رتبه

نام

1

دانشگاه تهران

2

دانشگاه صنعتی امیرکبیر

3

دانشگاه صنعتی شریف

4

دانشگاه صنعتی اصفهان

5

دانشگاه علم و صنعت ایران

6

دانشگاه تربیت مدرس

6

دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل

6

دانشگاه فردوسی مشهد

9

دانشگاه تبریز

9

دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی

9

دانشگاه علوم پزشکی تهران

دانشگاه‌های برتر کشور- حوزه علوم اجتماعی – دیپلماسی علمی

رتبه

نام

1

دانشگاه تهران

2

دانشگاه علوم پزشکی ایران

3

دانشگاه علوم پزشکی تهران

4

دانشگاه صنعتی شریف

5

دانشگاه تبریز

5

دانشگاه تربیت مدرس

5

دانشگاه شهید بهشتی

5

دانشگاه صنعتی امیرکبیر

5

دانشگاه علم و صنعت ایران

10

دانشگاه علامه طباطبایی

10

دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی

دانشگاه‌های برتر کشور- حوزه علوم انسانی – دیپلماسی علمی

رتبه

نام

1

دانشگاه تهران

2

دانشگاه شیراز

2

دانشگاه فردوسی مشهد

4

دانشگاه تربیت مدرس

5

دانشگاه اصفهان

6

دانشگاه علامه طباطبایی

دانشگاه‌های برتر کشور- حوزه علوم پایه – دیپلماسی علمی

رتبه

نام

1

دانشگاه تهران

2

دانشگاه صنعتی شریف

3

دانشگاه صنعتی اصفهان

4

دانشگاه صنعتی امیرکبیر

5

دانشگاه تربیت مدرس

5

دانشگاه شیراز

7

دانشگاه تبریز

7

دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان

7

دانشگاه علم و صنعت ایران

7

دانشگاه علوم پزشکی تهران

7

دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد

7

دانشگاه فردوسی مشهد

دانشگاه‌های برتر کشور- حوزه علوم پزشکی – دیپلماسی علمی

رتبه

نام

1

دانشگاه علوم پزشکی تهران

2

دانشگاه علوم پزشکی البرز

2

دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

2

دانشگاه علوم پزشکی مشهد

5

دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی

6

دانشگاه علوم پزشکی ایران

7

دانشگاه علوم پزشکی بقیةالله (عج)

7

دانشگاه علوم پزشکی مازندران

9

دانشگاه علوم پزشکی تبریز

9

دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

9

دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی

9

دانشگاه علوم پزشکی قزوین

9

دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان

دانشگاه‌های برتر کشور- حوزه علوم کشاورزی – دیپلماسی علمی

رتبه

نام

1

دانشگاه تهران

2

دانشگاه شیراز

3

دانشگاه تربیت مدرس

3

دانشگاه فردوسی مشهد

5

دانشگاه تبریز

5

دانشگاه سمنان

5

دانشگاه شهید بهشتی

8

دانشگاه اصفهان

8

دانشگاه زابل

8

دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

دانشگاه‌های برتر کشور- حوزه فنی و مهندسی – دیپلماسی علمی

رتبه

نام

1

دانشگاه تهران

2

دانشگاه صنعتی شریف

3

دانشگاه صنعتی امیرکبیر

4

دانشگاه صنعتی اصفهان

5

دانشگاه علم و صنعت ایران

6

دانشگاه تبریز

7

دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان

7

دانشگاه تربیت مدرس

7

دانشگاه شیراز

7

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

7

دانشگاه فردوسی مشهد

دانشگاه‌های برتر کشور- حوزه علوم اجتماعی – تولید علم فناورانه و نوآورانه

رتبه

نام

1

دانشگاه صنعتی شریف

2

دانشگاه اصفهان

3

دانشگاه تهران

4

دانشگاه یزد

5

دانشگاه خوارزمی

6

دانشگاه شهید بهشتی

دانشگاه‌های برتر کشور- حوزه علوم پایه – تولید علم فناورانه و نوآورانه

رتبه

نام

1

دانشگاه تهران

2

دانشگاه صنعتی امیرکبیر

3

دانشگاه صنعتی شریف

4

دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

4

دانشگاه علوم پزشکی مازندران

6

دانشگاه صنعتی اصفهان

6

دانشگاه علوم پزشکی تهران

6

دانشگاه فردوسی مشهد

9

دانشگاه صنعت نفت

10

دانشگاه شهید بهشتی

دانشگاه‌های برتر کشور- حوزه علوم پزشکی – تولید علم فناورانه و نوآورانه

رتبه

نام

1

دانشگاه علوم پزشکی تهران

1

دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

3

دانشگاه علوم پزشکی اراک

4

دانشگاه علوم پزشکی کردستان

5

دانشگاه علوم پزشکی ایران

5

دانشگاه علوم پزشکی شیراز

5

دانشگاه علوم پزشکی مشهد

8

دانشگاه علوم پزشکی البرز

8

دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز

10

دانشگاه علوم پزشکی گلستان

10

دانشگاه علوم پزشکی مازندران

دانشگاه‌های برتر کشور- حوزه علوم کشاورزی -تولید علم فناورانه و نوآورانه

رتبه

نام

1

دانشگاه تهران

2

دانشگاه خوارزمی

2

دانشگاه شهرکرد

4

دانشگاه شاهد

4

دانشگاه مازندران

6

دانشگاه تربیت مدرس

7

دانشگاه تبریز

8

دانشگاه شیراز

9

دانشگاه ایلام

9

دانشگاه زابل

9

دانشگاه شهید باهنر کرمان

دانشگاه‌های برتر کشور- حوزه فنی و مهندسی – تولید علم فناورانه و نوآورانه

رتبه

نام

1

دانشگاه تهران

1

دانشگاه صنعتی امیرکبیر

3

دانشگاه صنعتی شریف

4

دانشگاه صنعتی اصفهان

5

دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی

5

دانشگاه صنعت نفت

7

دانشگاه شهید بهشتی

7

دانشگاه فردوسی مشهد

9

دانشگاه صنعتی سهند

10

دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی

10

دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

دانشگاه‌های برتر کشور- حوزه علوم اجتماعی – فعالیت‌های اجتماعی

رتبه

نام

1

دانشگاه تهران

2

دانشگاه علوم پزشکی شیراز

3

دانشگاه علوم پزشکی کرمان

4

دانشگاه صنعتی شریف

4

دانشگاه علوم پزشکی تهران

4

دانشگاه یزد

7

دانشگاه فردوسی مشهد

8

دانشگاه ارومیه

8

دانشگاه شیراز

8

دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

دانشگاه‌های برتر کشور- حوزه علوم انسانی -فعالیت‌های اجتماعی

رتبه

نام

1

دانشگاه تهران

2

دانشگاه اصفهان

2

دانشگاه شیراز

دانشگاه‌های برتر کشور- حوزه علوم پایه -فعالیت‌های اجتماعی

رتبه

نام

1

دانشگاه تهران

2

دانشگاه علوم پزشکی تهران

3

دانشگاه صنعتی امیرکبیر

4

دانشگاه علوم پزشکی کرمان

5

دانشگاه علوم پزشکی گیلان

6

دانشگاه صنعتی شریف

6

دانشگاه علوم پزشکی مشهد

8

دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی

8

دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی

8

دانشگاه علوم پزشکی شیراز

دانشگاه‌های برتر کشور- حوزه علوم پزشکی – فعالیت‌های اجتماعی

رتبه

نام

1

دانشگاه علوم پزشکی تهران

2

دانشگاه علوم پزشکی مشهد

3

دانشگاه علوم پزشکی بابل

4

دانشگاه علوم پزشکی قزوین

5

دانشگاه علوم پزشکی البرز

5

دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی

5

دانشگاه علوم پزشکی گیلان

8

دانشگاه علوم پزشکی کرمان

8

دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان

10

دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

10

دانشگاه علوم پزشکی ایران

10

دانشگاه علوم پزشکی شیراز

دانشگاه‌های برتر کشور- حوزه علوم کشاورزی – فعالیت‌های اجتماعی

رتبه

نام

1

دانشگاه تهران

2

دانشگاه فردوسی مشهد

3

دانشگاه گیلان

4

دانشگاه ارومیه

5

دانشگاه بوعلی سینا

5

دانشگاه شاهد

5

دانشگاه شهرکرد

8

دانشگاه اصفهان

8

دانشگاه تبریز

8

دانشگاه شهید بهشتی

8

دانشگاه شیراز

دانشگاه‌های برتر کشور- حوزه علوم فنی و مهندسی – فعالیت‌های اجتماعی

رتبه

نام

1

دانشگاه تهران

2

دانشگاه صنعتی امیرکبیر

3

دانشگاه صنعتی شریف

3

دانشگاه علوم پزشکی تهران

5

دانشگاه شهید چمران اهواز

6

دانشگاه صنعتی اصفهان

6

دانشگاه علوم پزشکی شیراز

6

دانشگاه کاشان

6

دانشگاه لرستان

10

دانشگاه شهید بهشتی

دانشگاه‌های برتر کشور- حوزه علوم اجتماعی – کمیت تولید علم

رتبه

نام

1

دانشگاه تهران

2

دانشگاه تربیت مدرس

2

دانشگاه صنعتی امیرکبیر

2

دانشگاه صنعتی شریف

2

دانشگاه علوم پزشکی تهران

6

دانشگاه اصفهان

6

دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی

6

دانشگاه علم و صنعت ایران

6

دانشگاه فردوسی مشهد

10

دانشگاه شهید بهشتی

10

دانشگاه شیراز

10

دانشگاه صنعتی اصفهان

10

دانشگاه علامه طباطبایی

10

دانشگاه علوم پزشکی ایران

10

دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

10

دانشگاه علوم پزشکی کرمان

دانشگاه‌های برتر کشور- حوزه علوم انسانی – کمیت تولید علم

رتبه

نام

1

دانشگاه تهران

2

دانشگاه اصفهان

3

دانشگاه تربیت مدرس

4

دانشگاه شیراز

4

دانشگاه فردوسی مشهد

6

دانشگاه علامه طباطبایی

دانشگاه‌های برتر کشور- حوزه علوم پایه – کمیت تولید علم

رتبه

نام

1

دانشگاه تهران

2

دانشگاه صنعتی امیرکبیر

2

دانشگاه صنعتی شریف

4

دانشگاه تربیت مدرس

4

دانشگاه صنعتی اصفهان

6

دانشگاه علم و صنعت ایران

7

دانشگاه شیراز

7

دانشگاه فردوسی مشهد

9

دانشگاه تبریز

9

دانشگاه علوم پزشکی تهران

دانشگاه‌های برتر کشور- حوزه علوم پزشکی – کمیت تولید علم

رتبه

نام

1

دانشگاه علوم پزشکی تهران

2

دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

3

دانشگاه علوم پزشکی مشهد

4

دانشگاه علوم پزشکی  تبریز

5

دانشگاه تربیت مدرس

5

دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

5

دانشگاه علوم پزشکی ایران

8

دانشگاه علوم پزشکی شیراز

9

دانشگاه علوم پزشکی بقیةالله (عج)

9

دانشگاه علوم پزشکی کرمان

دانشگاه‌های برتر کشور- حوزه علوم کشاورزی – کمیت تولید علم

رتبه

نام

1

دانشگاه تهران

2

دانشگاه تربیت مدرس

3

دانشگاه شیراز

3

دانشگاه فردوسی مشهد

5

دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

6

دانشگاه شهید بهشتی

7

دانشگاه ارومیه

7

دانشگاه تبریز

7

دانشگاه کردستان

10

دانشگاه رازی

10

دانشگاه زنجان

10

دانشگاه شهرکرد

10

دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی ساری

دانشگاه‌های برتر کشور- حوزه فنی و مهندسی – کمیت تولید علم

رتبه

نام

1

دانشگاه تهران

2

دانشگاه صنعتی امیرکبیر

3

دانشگاه صنعتی شریف

4

دانشگاه علم و صنعت ایران

5

دانشگاه تربیت مدرس

5

دانشگاه صنعتی اصفهان

7

دانشگاه تبریز

7

دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی

7

دانشگاه شیراز

7

دانشگاه فردوسی مشهد

دانشگاه‌های برتر کشور- حوزه علوم اجتماعی – کیفیت تولید علم

رتبه

نام

1

دانشگاه تهران

2

دانشگاه صنعتی امیرکبیر

2

دانشگاه صنعتی شریف

4

دانشگاه تربیت مدرس

4

دانشگاه علم و صنعت ایران

6

دانشگاه علوم پزشکی تهران

7

دانشگاه تبریز

7

دانشگاه صنعتی اصفهان

7

دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

10

دانشگاه شهید بهشتی

10

دانشگاه علامه طباطبایی

10

دانشگاه علوم پزشکی کرمان

دانشگاه‌های برتر کشور- حوزه علوم انسانی – کیفیت تولید علم

رتبه

نام

1

دانشگاه تهران

2

دانشگاه اصفهان

2

دانشگاه تربیت مدرس

4

دانشگاه فردوسی مشهد

5

دانشگاه علامه طباطبایی

6

دانشگاه شیراز

دانشگاه‌های برتر کشور- حوزه علوم پایه – کیفیت تولید علم

رتبه

نام

1

دانشگاه تهران

2

دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل

3

دانشگاه صنعتی اصفهان

3

دانشگاه صنعتی شریف

5

دانشگاه تربیت مدرس

5

دانشگاه صنعتی امیرکبیر

5

دانشگاه علوم پزشکی تهران

5

دانشگاه یاسوج

9

دانشگاه علم و صنعت ایران

10

دانشگاه تبریز

10

دانشگاه کاشان

دانشگاه‌های برتر کشور- حوزه علوم پزشکی – کیفیت تولید علم

رتبه

نام

1

دانشگاه علوم پزشکی تهران

2

دانشگاه علوم پزشکی اراک

3

دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد

4

دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

4

دانشگاه علوم پزشکی مشهد

6

دانشگاه علوم پزشکی البرز

6

دانشگاه علوم پزشکی کردستان

8

دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

9

دانشگاه علوم پزشکی  تبریز

9

دانشگاه علوم پزشکی گلستان

9

دانشگاه علوم پزشکی لرستان

دانشگاه‌های برتر کشور- حوزه علوم کشاورزی -کیفیت تولید علم

رتبه

نام

1

دانشگاه تهران

2

دانشگاه تربیت مدرس

3

دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

3

دانشگاه مازندران

5

دانشگاه شهید بهشتی

5

دانشگاه شیراز

5

دانشگاه فردوسی مشهد

5

دانشگاه کردستان

9

دانشگاه تبریز

9

دانشگاه شهرکرد

دانشگاه‌های برتر کشور- حوزه فنی و مهندسی – کیفیت تولید علم

رتبه

نام

1

دانشگاه تهران

1

دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل

3

دانشگاه صنعتی امیرکبیر

3

دانشگاه یاسوج

5

دانشگاه صنعتی اصفهان

5

دانشگاه صنعتی شریف

5

دانشگاه علم و صنعت ایران

8

دانشگاه تربیت مدرس

8

دانشگاه کاشان

10

دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)

10

دانشگاه تبریز

10

دانشگاه علوم پزشکی تهران

دانشگاه‌های برتر کشور- حوزه علوم اجتماعی -کیفیت محتوایی علم

رتبه

نام

1

دانشگاه تهران

2

دانشگاه علوم پزشکی تهران

2

دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

4

دانشگاه علوم پزشکی ایران

5

دانشگاه تربیت مدرس

5

دانشگاه علوم پزشکی شیراز

7

دانشگاه علوم پزشکی  تبریز

7

دانشگاه علوم پزشکی کرمان

9

دانشگاه شهید باهنر کرمان

9

دانشگاه صنعتی امیرکبیر

9

دانشگاه علامه طباطبایی

9

دانشگاه علم و صنعت ایران

9

دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی

دانشگاه‌های برتر کشور- حوزه علوم انسانی – کیفیت محتوایی علم

رتبه

نام

1

دانشگاه تهران

2

دانشگاه تربیت مدرس

3

دانشگاه شیراز

3

دانشگاه فردوسی مشهد

5

دانشگاه اصفهان

5

دانشگاه علامه طباطبایی

دانشگاه‌های برتر کشور- حوزه علوم پایه -کیفیت محتوایی علم

رتبه

نام

1

دانشگاه تهران

1

دانشگاه علوم پزشکی تهران

3

دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

4

دانشگاه تربیت مدرس

4

دانشگاه علوم پزشکی گلستان

6

دانشگاه صنعتی اصفهان

6

دانشگاه علوم پزشکی البرز

8

دانشگاه صنعتی شریف

8

دانشگاه علوم پزشکی  تبریز

8

دانشگاه علوم پزشکی شیراز

8

دانشگاه علوم پزشکی گیلان

8

دانشگاه علوم پزشکی مشهد

دانشگاه‌های برتر کشور- حوزه علوم پزشکی – کیفیت محتوایی علم

رتبه

نام

1

دانشگاه علوم پزشکی تهران

2

دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

3

دانشگاه علوم پزشکی اراک

3

دانشگاه علوم پزشکی گلستان

5

دانشگاه علوم پزشکی البرز

6

دانشگاه علوم پزشکی کردستان

7

دانشگاه علوم پزشکی ایران

7

دانشگاه علوم پزشکی شیراز

7

دانشگاه علوم پزشکی مشهد

10

دانشگاه علوم پزشکی  تبریز

10

دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

10

دانشگاه علوم پزشکی بقیةالله (عج)

10

دانشگاه علوم پزشکی بوشهر

دانشگاه‌های برتر کشور- حوزه علوم کشاورزی – کیفیت محتوایی علم

رتبه

نام

1

دانشگاه تهران

2

دانشگاه تربیت مدرس

3

دانشگاه زابل

4

دانشگاه فردوسی مشهد

5

دانشگاه شهید بهشتی

5

دانشگاه شیراز

7

دانشگاه اصفهان

7

دانشگاه تبریز

7

دانشگاه شاهد

7

دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

دانشگاه‌های برتر کشور- حوزه فنی و مهندسی – کیفیت محتوایی علم

رتبه

نام

1

دانشگاه تهران

2

دانشگاه علوم پزشکی تهران

3

دانشگاه تربیت مدرس

3

دانشگاه صنعتی امیرکبیر

3

دانشگاه صنعتی شریف

3

دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

3

دانشگاه علوم پزشکی شیراز

8

دانشگاه علوم پزشکی  تبریز

9

دانشگاه علم و صنعت ایران

9

دانشگاه علوم پزشکی کردستان

انتهای پیام

منتشر شده در دسته‌بندی نشده

رابطة سبک‌های یادگیری با روش‌های تدریس ترجیحی دانش‌آموزان دوره متوسطه

چکیده

هدف از این پژوهش، بررسی رابطة سبک‌های یادگیری دانش‌آموزان دوره متوسطه با روش‌های تدریس ترجیحی آنان بود. جامعة آماری پژوهش، شامل 2199 نفر دانش‌آموز دورة متوسطه شهرستان میبد که با استفاده از روش نمونه‌گیری طبقه‌ای متناسب با حجم 325 نفر از آنان به‌عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. روش پژوهش، توصیفی از نوع همبستگی است. با استفاده از روش‌های آمار توصیفی و آمار استنباطی (ضریب همبستگی پیرسون، آزمون تحلیل واریانس، آزمون تعقیبی) داده‌ها مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. نتایج به دست آمده نشان داد که بین سبک‌های یادگیری و روش‌های تدریس ترجیحی دیداری، شنیداری، خواندنی – نوشتنی و جنبشی رابطة معنادار وجود داشت ولی بین سبک‌های یادگیری دانش‌آموزان برحسب سن و رشته تحصیلی تفاوت وجود نداشت. مقایسه سبک‌های یادگیری و روش‌های تدریس ترجیحی دانش‌آموزان برحسب جنسیت نشان داد که فقط رابطه سبک یادگیری و روش‌های تدریس ترجیحی شنیداری با جنس معنی‌دار بوده است و میانگین سبک یادگیری و روش تدریس ترجیحی شنیداری دانش‌آموزان دختر بیشتر از دانش‌آموزان پسر بوده است.

کلیدواژه‌ها: دانش‌آموزان دورة متوسطه؛ روش‌های تدریس؛ سبک‌های یادگیری

نویسندگان:

بی بی عشرت زمانی: استاد رشته تکنولوژی آموزشی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایران.

 زهرا رعیت رکن آبادی: دانشجوی کارشناسی ارشد رشته برنامه‌ریزی آموزشی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایران.

نرگس سعیدیان: استادیار رشته دکتری مدیریت آموزشی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایران.  

فصلنامه پژوهش در برنامه ریزی درسی – دوره 2، شماره 29 – شماره پیاپی 56، بهار 1397.

برای مشاهده کامل مقاله روی فایل مقابل کلیک کنید.   

منتشر شده در دسته‌بندی نشده

نظم واژگان متقابل «أرض و سماء» در قرآن

 

چکیده

تقابل پدیده ای است هنری، بلاغی و زیبایی شناختی که بر هم آیی دیالکتیک متضادها مبتنی است. این ویژگی متناسب با گونۀ متمایز و برجستۀ بلاغت در قرآن است که در آن آرایه‏های ادبی و عناصر زیبایی آفرین در همه یا اغلب ‏نمونه ها هماهنگ با شیوایی و روانی کلام و در راستای تبیین معنی و تسهیل فهم آن برای مخاطب‏ است.

ازاین رو، شکوه بیان متن قرآنی تنها محدود به تصویریا بلاغت یا اطلاع رسانی نیست؛ بلکه در غیر از این امور نیز تجلی می یابد، مثل آنچه که به سبک نظم در حوزۀ تقابل تجسم می یابد. بر این اساس، در این پژوهش کوشش شده است تا با توجه به نظریۀ انسجام در زبان شناسی نقش گرای نظام مند هلیدی، نظم/چینش تقابلی واژگان «أرض و سماء» در گفتمان قرآنی بررسی و تحلیل شود و با ارائۀ تحلیلی زبانی– سبکی از تغییر سبک در چینش این واژگان، نقش آن که یکی از عوامل توازن و انسجام معنایی در گونۀ قرآنی است، تبیین شود.

این پژوهش با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی نشان داده است که هم آیی امور متضاد و مانند آن، طبق مقتضای حال، نه تنها بر زیبایی متن که بر انسجام و توالی مفهومی آن نیز تأثیرگذار است. همچنین تغییر سبک در چینش تقابلی واژگان «أرض و سماء» یک مشکل ترکیب پذیری است که از طریق بررسی عوامل بینامتنی مانند بافت موقعیت توجیه پذیر است. ضمن اینکه تبیین تغییر سبکی میان آیات در تقدیم و تأخیر این دو واژه و تغییر از حالت مفرد به حالت جمع واژۀ «سماء» با بررسی تأثیر بافت موقعیت، مسئله ای علمی و نوعی استفادۀ خلاقانه از راهکارهای پرمایۀ زبانی جهت انسجام و سازگاری با مفهوم کلان بافت است.

کلیدواژه ها

نظریۀ انسجام، نظم، تقابل، ارض، سماء

مقدمه

در بحث از زیبایی های ادبی زبان عربی گونۀ قرآنی، از قرن اول در میان مسلمانان گفتگوهای بسیار صورت گرفت. گروهی از علمای بلاغت و ادیبان، اعجاز قرآن و خصوصیات بی نظیر آن را در کاربرد زبان مجازی از قبیل انواع استعاره و تمثیل و مانند آن می دانستند؛ ولی بلاغی و دستورنویس معروف ایرانی، عبدالقاهر جرجانی، دلیل اعجاز قرآن را قبل از هرچیز و بیش از همه، آرایش های نحوی و الگوهای خاص جملات می دانست نه استعاره و مجاز.

به نظر جرجانی امتیاز هر اثر ادبی برجسته به سبب وجود نظم در آن اثر است. از همین نگر گاه است که او برای تک تک واژگان ارزش زیباشناختی خاصی در نظر نمی گیرد و بر این باور است که شیوۀ قرارگرفتن کلمات در کنار یکدیگر میزان زیبایی و خوش آهنگی لفظ را آشکار می سازد. به ویژه توازن معنایی کلماتی که کنار یکدیگر قرار می گیرند، زیبایی سخن را رقم می زند، نه صورت ظاهر لفظ (عباس، 1387ش، صص12و14).

نزدیک ترین و معقول ترین همانندی های زبانی نظریۀ جرجانی را می توان در آثار زبان شناسان نقش گرا، به ویژه مایکل هلیدی جستجو کرد. بنیان دستور نقش گرای نظام مند او بر اصل تعدد نقش های زبان استوار است. این دستور در سه لایۀ بافتی، لایۀ معنایی (نقشی) و لایۀ واژی-دستوری نمود می یابد. وانگهی روش نحوی که جرجانی آن را مبنای نظریه اش قرار می دهد، در سه گانۀ لفظ (قواعد نحو)، معنا و روابط بافتی (تعلیق) تجسم می یابد (سادات حسینی، 1395ش، صص129و131).

از نگرگاه هلیدی، متنیت متن صرفاً بر لایۀ واژی-دستوری و بر دو ساخت مبتدا-خبری و اطلاعاتی استوار نیست. متن نیاز به برقراری مناسبات دیگری نیز در درون خود دارد. این مناسبات چون فراتر از ساخت های دستوری بند و جمله می روند و تمامییک متن را فرا می گیرند، مناسباتی غیرساختاری اند و «انسجام» خوانده می شوند. 

هلیدی، منابع انسجام و متنیت متن را با بررسی عواملی از قبیل ارجاع، حذف، جایگزینی، ادات ربط و انسجام واژگانی نشان می دهد. از دیگرسوی، جرجانی از میان این عناصر، به طور خاص دو فصل از «دلائل الإعجاز» را به فصل و وصل اختصاص می دهد که می توان آن را معادل ادات ربط در نظریۀ انسجام هلیدی دانست. افزون بر این، عنصر «حذف» نیز از نگرگاه جرجانییکی از عناصر سازندۀ نظم است (سیدقاسم، 1393ش، ص124).

تقابل/تضاد معنایییکی از عناصر رویکرد انسجام واژگانی است که در توصیف معنایی زبان به  کار می رود. گرچه این آرایه را در نظریۀ نظم جرجانی راهی نیست؛ اما با نگاهی به کارکرد پیشینیان وی، می توان پیشینه و کاربرد اصطلاحی آن را به نخستین پژوهش های بلاغی و قرآنی اندیشمندان مسلمان پیوند داد. از این دانشمندان می توان به ابن رشیق قیروانی (2000م، ص583) و ابوهلال عسکری (1952م، ص337) اشاره کرد. 

گفتنی است سبک تقابل/تضاد معنایی صرفاً یک سبک زبانی-بلاغی نیست که کارکرد آن در زیبایی آفرینی‏ محدود ‏شود؛ بلکه به ابزار کشف زیبایی و درک حقایق با هم بدل می شود. این ویژگی متناسب با گونۀ متمایز و برجستۀ بلاغت در قرآن است که در آن آرایه‏های ادبی و عناصر زیبایی آفرین و زینت بخش سخن در همه یا اغلب‏ نمونه ها هماهنگ با شیوایی، روانی و سلاست کلام و در راستای تبیین معنی و تسهیل فهم آن برای مخاطب‏ است. ازاین رو، شکوه بیان متن قرآنی تنها محدود به تصویریا بلاغت یا اطلاع رسانی نیست؛ بلکه در غیر از این امور نیز تجلی می یابد، مثل آنچه که به سبک نظم در حوزۀ تقابل معنایی تجسم می یابد.

براین اساس، آنچه در پژوهش حاضر موضوعیت دارد، بررسی و تحلیل نظم تقابلی دو واژۀ «أرض و سماء» بر پایۀ نظریۀ انسجام واژگانی هلیدی در دستور نقش گرا و تبیین آن با نام یکی از عوامل توازن و انسجام معنایی در گفتمان قرآنی است. اهمیت پژوهش پیش رو در این است که با تکیه بر یکی از راهکارهای پرمایۀ زبان شناسی نقش گرا تقابل معنایی دو واژۀ «أرض و سماء» و نظم تقابلی آن دو، مسئله ای علمی و دفاع پذیر است.

وانگهی با استفاده از روش تحلیل انسجام متنی می توان درک خواننده را نسبت به ظرافت های ترکیب پذیری و معنایی گفتمان قرآنی ارتقا داد و چشم اندازی به سوی الگو های پرمایۀ سبکی و زبانی عربی گونۀ قرآنی گشود. برخی از سوالاتی که دراین پژوهش به آنها پاسخ می گوییم، به شرح ذیل است:

1. کارکرد زبانی و بلاغی تقابل معنایی در گفتمان قرآنی چیست؟

2. چینش واژگان متقابل «أرض و سماء» بر اساس الگوی ترکیب پذیری چگونه ارزیابی می شود؟

3. تغییر سبک زبانی در جایگزینی حالت جمع به جای حالت مفرد واژۀ «سماء» را چگونه می توان تبیین کرد؟

و فرضیه های درنظرگرفته شده از قرار زیر است:

-سبک تقابل/تضاد معنایی صرفاً یک سبک زبانی- بلاغی نیست که کارکرد آن در زیبایی آفرینی‏ محدود ‏شود؛ بلکه ابزار کشف زیبایی و درک حقایق با هم است. کاربست این سبک در قرآن جز با هدف بیان معنا صورت نگرفته و در ارتباط و انسجامی بی نظیر با بافت، نشان دهندۀ زیباترین ظرافت های معنایی است.

-در باب سوال دوم، فرض بر این است که چینش واژگان متقابل «أرض و سماء» بر پایۀ الگوی ترکیب پذیری، در اغلب آیات به شکل تقدیم «سماء» بر «أرض» نمود یافته که علت آن با بررسی عوامل بینامتنی توجیه پذیر است.

-و سوال آخر مبتنی بر این فرضیه است که تبیین تغییر سبکی در تغییر حالت جمع به جای حالت مفرد «سماء» با بررسی شیوه هایی از قبیل تأثیر بافت موقعیت امکان پذیر است.

پیشینۀ پژوهش

از جمله مطالعات و پژوهش های صورت گرفته در حوزۀ تقابل در زبان و به ویژه زبان عربی گونۀ قرآنی می توان به نمونه های زیر اشاره کرد:

-کتاب بررسی زیبایی شناختی و سبک شناختی تقابل در قرآن اثر دکتر حسین جمعه که انتشارات سخن آن را با ترجمۀ دکتر سیدحسین سیدی در سال 1391 منتشر کرده است. مؤلف، کار را از بررسی ماهیت زیبایی شناختی و مفهوم تقابل آغاز کرده است و سپس با بررسی تطبیقی تقابل زیبایی شناختی در سورۀ «والضحی» بدان پایان می دهد.

-مقالۀ «گونه های تقابل واژگان در کاربست قرآنی»، از سیدمهدی میرزا بابایی و علیرضا قائمی نیا(1393)، نویسندگان این مقاله کوشیده اند، ضمن بیان مباحث نظری دربارۀ انواع تقابل واژگانی، به شواهد قرآنی آن نیز اشاره کنند.

-مقالۀ «التقابل اللفظی فی القرآن الکریم دراسه دلالیه» از دکتر یونس عبد مرزوک (بی تا)، نویسنده پس از بیان مباحث نظری، موضوع تقابل را در دو مبحث تقابل لفظی حقیقی و تقابل لفظی مجازی در قرآن بررسی می کند. وی در مبحث نخست، تقابل واژگان «هدی- ظلال، حق- باطل، حلال- حرام، صیف- شتاء و جوع- إطعام» و در مبحث دوم، تقابل واژگان «إحیاء- إماته، ظاهر- باطن، فقر- غنی و ایمان- شرک» را بررسی می کند.

در میان تمام این پژوهش ها، خلأ پژوهشی که نظم/چینش تقابلی واژگان «أرض و سماء» در گفتمان قرآنی آن هم با توجه به نظریۀ انسجام در زبان شناسی سیستمی- نقشی هلیدی (زبان شناسی نقش گرا) را بررسی کند، به چشم می خورد. ازاین رو، نویسنده بر آن شد، تا در پرتو مطالعات زبانی و متنی نوین از محدودیت های رویکرد سنتی فراتر رود و از پیوند تنگاتنگ مباحث سنتی رابطۀ متن و بافت با رویکردهای جدید، خوانش تازه ای از مبحث نظم تقابلی «أرض و سماء» در قرآن کریم به دست دهد و نقش چینش تقابلی این دو واژه را در ایجاد انسجام معنایی و توالی مفهومی تبیین کند. گفتنی است رویکرد این پژوهش، رویکردی زبان شناسانه و روش آن توصیفی- تحلیلی است.

1. زبان شناسی نقش گرا

زبان شناسی نوین، بنیان های خود را بر پیش نهاده های فردینان دوسوسور استوار کرده است. در نگرگاه او واحد بررسی زبان شناختی عملاً «واژه» بود. گرچه در آثار پیشینیان متأثر از او «جمله» در مقام واحد بررسی زبان شناختی، جایگزین «واژه» گشت؛ اما این نگرش ذره گرایانهدر پژوهش های زبان شناختی همچنان حفظ شد. اوج پژوهش های «جمله-بنیاد»، نگرۀ زبان شناسی زایشی چامسکی است.

به باور چامسکی، زبان نه وسیله ای برای ارتباط، بلکه ابزاری برای تفکر و آیینۀ ذهن آدمی و درنتیجه دریچه ای برای دستیابی به جنبه هایی از ویژگی های ذاتی ذهن آدمی است. پس زبان شناسی، مطالعۀ علمی زبان برای فهم ویژگی های ذهن انسان است. ازاین رو، در این دانش زبانیعوامل غیرزبانی و اجتماعی را راهی نیست. و این چنین چامسکی با طرد عامل آگاهی انسان از سویی و عوامل اجتماعی از سویی دیگر، زبان را به یک نظام منطقی ساختگی فرو می کاهد و به ساحت آرمانی  ای می رسد که هیچ متغیری بر آن مترتب نیست (رک: مهاجر و نبوی، 1376ش، صص6-68).

اما از دهۀ شصت به این سو، پدیدۀ «متن» با نام واحد تحلیل زبان شناختی مدّنظر قرار گرفت و تفکر «متن-بنیاد» در زبان شناسی رشد کرد و بالیدن گرفت و این خود واکنشی طبیعی در برابر نگرۀ به غایت ذهنی چامسکیایی بود. در همان دهه، کاربرد زبان نیز وارد قلمرو نظریه پردازی های زبانی شد و به زودی جایگاهی درخور یافت؛ اما پی آمدِ مهم تر این تحولات، زایش و بالش آن دسته از نگره های زبان شناختی بود که از منظری کاربردی به تمامی ساحت های زبان می نگریستند.

نمایندۀ شاخص نظریه های دستۀ اول، زبان شناسی زایشی چامسکی است که بدان اشاره شد و نمونۀ نوعی نگره های دستۀ دوم، زبان شناسی سیستمییا زبان شناسی سیستمی-نقشیSystemic-Functional Lingustics  است که هلیدی آن را ساخته و پرداخته است.

درواقع، بنیاد نظریۀ نقش گرای نظام مند هلیدی بر اساس «بررسی زبان در کاربرد» استوار شده که طبق این دیدگاه هرنوع گزینش زبانی در صورتی نقش مند و معنادار است که در یک بافت، موقعیت اجتماعییا در دل یک فرهنگ به کار رفته باشد (عماش، 1432ق، ص7).

هلیدی، زبان را به ویژه بر پایۀ نقش های اجتماعی آن مدّنظر قرار می دهد. به باور او صورت یا ساخت زبان از راه کاربردهای نقشی آن برای هدف های اجتماعی گوناگون شکل گرفته است؛ بنابراین زبان ابزاری است برای انتقال معنی و برقراری ارتباط میان افراد یک جامعه. در نتیجه، زبان نهادی اجتماعی و بخشی از نظام اجتماعی است. دراین راستا او معتقد است، زبان شناسی همچون شاخه ای از جامعه شناسی آن دسته از کنش های اجتماعی را بررسی می کند که بنیاد آن ها بر انتقال معنی با زبان استوار است. ازاین رو، قصد تحلیل گر نقش گرا از بررسی عناصر دستوری، نقشی و معنایی، بیشتر توضیح «نقش معنایی» آن هاست و صورت های زبانی و ساخت آن ها را نیز به منظور توضیح نقش معنایی بررسی می کند (فتوحی، 1390ش، ص147).

2. نظریۀ انسجام

یکی از مهم ترین مباحث نظریۀ هلیدی، مبحث انسجام است. هلیدی و رقیه حسن در سال 1976م این نظریه را با نام(Cohesion in English)  مطرح کردند. چندی بعد با افزودن مقولۀ هماهنگی انسجامی و پیوستگی، آن را بسط دادند. انسجام یک ابزار زبانیاست که ویژگی متنیت (بافتار) را فراهم می سازد و نیزیک مفهوم معنایی است که به روابط معنایی موجود در متن، اشاره می کند؛ بنابراین متن اگر متن باشد، باید برخوردار از یک ویژگی برجسته به نام انسجام باشد (Halliday, 1973, p33) .

انسجام، به مناسبات معنایی ای اشاره دارد که میان عناصر یک متن وجود دارند و با عمل آنها، تعبیر برخی از عناصر متن امکان پذیر می شود. این مناسبات به کلام یکپارچگی و وحدت می بخشند و آن را همچون متن از مجموعه ای از جمله های جداگانه و نامربوط متمایز می سازد.

عوامل انسجام در دو بخش ساختاری و غیرساختاری بررسی می شود. مؤلّفه های بخش ساختاری انسجام: توازن، بسط مبتدا –خبرواطلاعاتکهنهونواست. وانسجامغیرساختاری در سه بخش واژگانی، دستوری و آوایی بررسی می شود.

مؤلّفه های انسجام واژگانی دو مؤلّفۀ تکرار و هم آیی است. در مبحث تکرار، مقوله های هم معنایی، تکرار لفظی و معنایی، واژگان شامل و عمومی بررسی می شود. و در مبحث هم آیی، تضاد/تقابل معنایی و رابطۀ جزء به کل، جزء به جزء، شمول معنایی و… با دقت تحلیل می شود. اما در انسجام دستوری مقولات: جایگزینی، حذف، ارجاع و ادوات ربطی و در انسجام آوایی مباحث جناس، سجع و موازات بررسی می شود (محمد، 2007م، ص105).

نکتۀ شایان ذکر در این قسمت، رابطۀ انسجام و چگونگی کارکرد آن با توجه به سبک های مختلف گفتاری و نوشتاری است. گرچه عوامل انسجام، ابزارهایی زبانی هستند که کاربرد آنها در هر متنی اجتناب ناپذیر است؛ اما بدین معنا نیست که هنرمند در کمیتیا کیفیت استفاده از آن ملزم به قاعده یا دستوری خاص باشد. به بیان دیگر، زبان شناسی متن این نیست که آیا عوامل انسجام، تداوم جملات را ایجاد کرده است یا نه؛ بلکه سوال اصلی این خواهد بود که چرا و چگونه متن از این عوامل بهره برده و چگونه با کاربرد این ادوات به پیوستگی دست یافته است (أبوخرمه، 2004م، ص83).

3. انسجام واژگانی

این نوع انسجام، مبتنی بر رابطه ای است که واحدهای واژگانی زبان به لحاظ محتوای معنایی شان با یکدیگر دارند و متن با این روابط می تواند تداوم و انسجام به خود بگیرد (مهاجر و نبوی، 1376ش، ص68)؛ بنابراین واژه ها فقط با نام «ظروف معنا» یا ایفاکنندۀ «نقش های معنایی» در جملات محسوب نمی شوند؛ بلکه می توانند با واژه های دیگر «رابطه» داشته باشند. انسان برای تبیین معنایی واژگان، معنای هر واژه را نه از لحاظ مختصه های مؤلّفه ای، بلکه بر حسب رابطۀ آن واژه با واژه های دیگر مدّنظر قرار می دهد (یول، 1389ش، ص145). این رویکرد که روابط واژگانی نامیده می شود، صورت های گوناگونی دارد که تنها به پاره ای از آن ها اشاره می شود:

3-1. تضاد معنایی

رابطۀ واژگانی «تضاد» زمانی است که دو یا چند واژه با شیوه های مختلف در تقابل و یا تضاد با یکدیگر باشند. به اعتقاد «پالمر» اغلب تصور می شود که تضاد معناییAntonymy نقطۀ مقابل هم معنایی است؛ لیکن هریک از این دو مقوله از پیکرۀ کاملاً متفاوتی برخوردار است؛ زیرا زبان ها الزاما محتاج واژه های مهم معنا نیستند؛ ولی تضاد معنایییکی از ویژگی های نظام مند و بسیار طبیعی زبان است (1976م، صص78-79).

3-2. هم معنایی

«هم معنایی»Synonymy(ترادف) درواقع، کاربرد واژگانی است که دارای معناییکسان هستند؛ ولی در صورت کامل با هم متفاوتند. هم معنایی وقتی ممکن است که بتوان به جای جزء یا اجزایی از یک زنجیرۀ زبانی، جزء یا اجزای دیگری نهاد، بدون اینکه معنی زنجیره تغییریابد (لاینز، 1980م، ص73). یافتن دو هم معنای کامل، دشوار و بسیار نادر است. وقتی دو واژه معانییکسان دارند، به نظر می رسد که یکی از آنها با کسب مشخصۀ معنایی اضافی و تمایزدهنده به جدایی از دیگری می گراید.

تفاوت های موجود میان واژه های هم معنا، برخاسته از کاربردهای لهجه ای، سبکی (ادبی، غیرادبی و غیره)، گونه ای (گفتاری، نوشتاری، رسمی، غیررسمی) و… است و به همین سبب معنی شناسان معتقد به هم معنایی مطلق در میان واژه ها نیستند؛ بلکه از هم معنایی گونه ای مثل: مادرندر در گونۀ خراسانی و نامادری در گونۀ تهرانی، سبکی مانند: زن-خانم-ضعیفه-اهل، عاطفی مانند: دوست-یار، بافتی مانند: خراب-فاسد و هم معنایی عام و خاص مانند: ماشین-اتومبیلیاد می کنند.

3-3. شمول معنایی

در زبان شناسی، شمول معناییHyponymy (تضمّن) به حالتی اشاره دارد که معناییک واژه به طور کامل با یک واژۀ دیگر که معنای فراگیرتریدارد، پوشش داده شود (Palmer, 1976, p76).  برای نمونه معنای «میخک» با معنای «گل» پوشش داده می شود و معنای «گنجشک» با معنای «پرنده».

در این نمونه ها واژۀ میخک و گنجشک واژه های زیرشمولhyponym  و گل و پرنده واژه های فراشامل hypernym نامیده می شوند. واژه هایی که تحت یک واژۀ کلی (بالاتر) قرار گرفته اند، واژه های هم شمول co-hyponym نامیده می شوند (صفوی، 1387ش، ص100)؛ بنابراین کلمه های گوسفند و گوزن که هردو تحت معنای حیوان قرار دارند، کلمه هایی هم شمول اند. واژۀ حیوان نیز در اینجا واژه ای فراشامل است.

4. تقابل معنایی

انسجام واژگانی، همانطور که گفته شد، اثر منسجمکننده در متن دارد و برای اهداف متنی به  کار میرود. در میان فرایندهای اصلی زبانی که انسجام واژگانی شناسایی شده اند، تقابل معناییSemantic Opposition از جملۀ آن هاست. آنچه در جستار پیش رو، موضوعیت دارد، چینش واژگان متقابل «أرض وسماء» است که پیش از بررسی و تحلیل آن، درنگی کوتاه بر مسئلۀ تقابل، ناگزیر می نماید.

اصطلاح تقابل معنایی به هنگام بحث دربارۀ مفاهیم متقابل یا در اصطلاح سنتی، معانی متضاد واژه ها به  کار می رود. بحث این گونه را در «العمده» قیروانی می توان دید. صاحب العمده بیان داشته است که تقابل جمع آوری دو لفظ متضاد است و اگر واژگان متقابل از دو لفظ فراتر روند، مقابله است. وی به خوبی بیان داشته که مقابله بیشتر به اضداد است (ابن رشیق قیروانی، 2000م، ص583). این نگرگاه از سخنان صاحب «الصناعتین» نیز مفهوم است. (عسکری، 1952م، ص338).

گفتنی است در معنی شناسی نوین متعمداً از اصطلاح تقابل Opposition به جای تضاد Antonymy استفاده می شود؛ زیرا تضاد صرفاً گونه ای از تقابل به حساب می آید (صفوی، 1387، ص117).

بی شک، زرکشی در نظریه پردازی و تطبیق نمونه های تقابل از معنی شناسان معاصر پیشی گرفته است. تقابل از نظر او به تضاد نزدیک است؛ اما کاملاً به آن شبیه نیست؛ چون هم در اضداد رخ می دهد و هم در غیر آن. تقابل در بیش از دو بافت متقابل هم یافت می شود. از نظر او، تقابل بر سه قسم است: نظیری/همگن، مانند: چرت-خواب ﴿اللَّهُ لاإِلهَ إِلاَّهُوَ الْحَیُّ الْقَیُّومُ لاتَأْخُذُهُ سِنَه وَ لا نَوْمٌ﴾ (بقره: 255)،نقیضی/دو نقیض، مانند: خواب-بیدار﴿وَتَحْسَبُهُمْ أَیْقاظاً وَ هُمْ رُقُودٌ﴾ (کهف/18) وخلافی/دو مخالف، مانند: هدایت-شر ﴿وَأَنَّالانَدْرِیأَشَرٌّأُرِیدَبِمَنْفِیالْأَرْضِأَمْأَرادَبِهِمْرَبُّهُمْرَشَداً﴾، (جن/10) (زرکشی، 1957م، ج3، ص459).

در توضیح تقابل دو واژۀ «هدایت-شر» باید گفت: مفهوم متضاد «رشداً/هدایت»، «الغی/ضلالت» و متضاد «شر»، «خیر» است؛ اما «رشداً» بر اساس مؤلّفۀ معنایی خود متضمن معنای خیر و خوبی است، همان طور که «الغی» به طور ضمنی بر شر و بدی دلالت دارد. ازاین رو، می توان آن ها را نقطۀ مقابل یکدیگر قرار داد. در معنی شناسی معاصر این گونه از تقابل، «تقابل ضمنی»Connotational Opposition نام گرفته است.

تقابل معنایی گونه های متفاوتی را شامل می شود. نوعی از تقابل معنایی وجود دارد که نفییکی اثبات دیگری است و اصطلاحاً بدان تقابل شدید/حاد اطلاق می شود (یول، 1374ش، ص141)، مثل زن و مرد، روشن و خاموش، باز و بسته؛ اما در نوع دیگری از تقابل معنایی، واژگان صفت هایی درجه بندی شده اند، مانند: سرد- سردتر- گرم –گرم ترونفییکی دلیل بر اثبات دیگری نیست. صورت هایی مثل: سرد و گرم، پیر و جوان، بزرگ و کوچک، زشت و زیبا را دارای رابطۀ تضاد مدرج می نامند. اگر بگوییم هوا سرد نیست به این معنا نیست که الزاماً هوا گرم است. گونۀدیگر تقابل را تقابل دوسویه می نامند؛ زیرا رابطه ای دوسویه میان آنها وجود دارد، مثل زن و شوهر، خرید و فروش، زد و خورد. نوع دیگری از تقابل نیز با پسوند منفی ساز ساخته می شود، مانند آگاه و ناآگاه، باشرف و بی شرف، بهداشتی و غیربهداشتی (خولی، 2000م، صص116-120).

در گونۀ دیگری از تقابل معنایی، اگر یک واژه در بسته های دوتایی و به صورت زوج های روبرو ملاحظه شود، هر واژه می تواند امتداد و جهت مخالف واژۀ دیگر به  شمار آید. درنتیجه این واژگان دوتایی در تقابل متقاطر با یکدیگر خواهند بود، مثل: شمال-جنوب، بالا-پایین، آسمان-زمین و…. بدین تقابل، تقابل متقاطر گویند (خولی، 2000م، ص118 و صفوی، 1387ش، ص121).

5. نظم واژگان متقابل «أرض و سماء» در قرآن

واژگان متقابل «أرض و سماء» به طورکلی در 228 آیه با هم به کار برده شده  اندکهدر 208 آیه «سماء» یا «سموات» بر «أرض» مقدم شده و در 20 آیه «أرض» بر «سماء» پیشی گرفته است. نکته ای که در تمامی این آیات دیده می شود، آن است که خداوند وقتی می خواهد از علم یا قدرت خود سخن بگوید، از مثال  های آسمان و زمین استفاده می  کند.

پیش از بررسی رابطۀ معنایی این دو واژه در قرآن، ذکر این نکته ضروری و اجتناب ناپذیر می نماید که تحلیل زبانی حاضر، در جهت تبیین انسجام مفهومی و توالی معنایی حاصل از این رابطۀ معنایی (تقابل)، بر اساس الگوی ترکیب پذیری «أرض وسماء» در گفتمان قرآنی عمل خواهد کرد. بدین نحو که تقابل معنایی این دو واژه، در دو بخش «تقدیم أرض بر سماء» و «تقدیم سماء بر أرض» با دقت بررسی می شود، تا دلایل معنی شناختی ورای تغییر در چینش این واژگان آشکار شود.

مراجع

القرآن الکریم.
آلوسی، سیدمحمود (1415ق)، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم، تحقیق علی عبدالبارئ عطیه، بیروت: دارالکتب العلمیه.
ابن رشیق القیروانی، أبوعلی الحسن (2000م)، العمده فی صناعه الشعر ونقده، حققه الدکتور النبوی عبدالواحد شعلان، القاهره: مکتبه الخانجی.
ابن عاشور، محمدبن طاهر (1984م)، التحریر والتنویر، تونس: الدار التونسیه للنشر، ط العاشره.
ابن فارس، أبوالحسین أحمد (1429ق)، معجم مقاییس اللغه، تصحیح محمد عوض مرعب و فاطمه محمد أصلان، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
أبوخرمه، عمر (2004م)، نحو النص نقد النظریه وبناء أخری، الأردن: إربد، عالم الکتب الحدیث.
توحیدلو، اکبر (1389)، جمله  شناسی قرآن با تکیه بر تقدیم و تأخیر عبارات، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
خولی، محمدعلی (2000م)، علم الدلاله (علم المعنی)، عمان: دارالفلاح للنشر والتوزیع.
الدرویش، محی الدین (1412ق)، إعراب القرآن الکریم وبیانه، دمشق: الیمامه للطباعه والنشر والتوزیع، ط الثالثه.
راغب الإصفهانی، أبوالقاسم حسین بن محمد (1426ق)، مفردات ألفاظ القرآن، تحقیق صفوان عدنان داوودی، قم: طلیعه النور.
زرکشی، الإمام بدرالدین (1957م)، البرهان فی علوم  القرآن، تحقیق محمد أبوالفضل إبراهیم، القاهره: مکتبه دارالتراث.
سادات الحسینی، راضیه سادات و همکاران (1395ش)، «بررسی و تحلیل نظریۀ نظم عبدالقاهر جرجانی در پرتوی نظریۀ نقش گرای هلیدی»،جستارهای زبانی، دورۀ هفتم، ش 2 (پیاپی30).
سیدقاسم، لیلا و روح الله هادی (1393ش)، «ﺑﺮرﺳﯽﻫﻤﺎﻧﻨﺪی ﻫﺎیﻧﻈﺮﯾﺎتﻋﺒﺪاﻟﻘﺎﻫﺮﺟﺮﺟﺎﻧﯽ در ﮐﺎرﺑﺮدﺷﻨﺎﺳﯽِ زﺑﺎن و ﻧقش گراییﻫﻠﯿﺪی»،مجلۀ ادب پژوهی، ش28.
شریف لاهیجی، بهاءالدین محمد شیخ علی (1363ش)، تفسیر شریف لاهیجی، تهران: مؤسسه مطبوعاتی علمی.
صفوی، کورش (1387ش)، درآمدی بر معنی شناسی، تهران: انتشارات سورۀ مهر، چ سوم.
طباطبائی، سیدمحمدحسین (1417ق)، المیزان فی تفسیر القرآن، قم: مؤسسه النشر الإسلامی التابعه لجماعه المدرسین بالحوزه العلمیه بقم، ط الخامسه.
طبرسی، الفضل بن الحسن (1413ق)، مجمع البیان فى تفسیر القرآن، تهران:‏ انتشارات ناصرخسرو، چ سوم.
عباس، محمد (1387ش)، عبدالقاهر جرجانی و دیدگاه های نوین در نقد ادبی، ترجمۀ مریم مشرف، تهران: نشر چشمه.
عبدالرؤوف، حسین (1390ش)، سبک شناسی قرآن کریم (تحلیل زبانی)، ترجمه پرویز آزادی، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق(علیه السلام).
العسکری، أبوهلال (1952م)، کتاب الصّناعتین الکتابه والشعر، تحقیق علی محمد البجاوی و محمد أبوالفضل إبراهیم، القاهره: دارإحیاء الکتب العربیه.
عماش، محمد کاظم (1432ق)، جهود هالیدی فی الاتجاه الوظیفی، العراق: جامعه بابل، کلیه الدراسات القرآنیه.www.uobabylon.edu.iq
غرطانی، أحمد بن ابراهیم (2006م)، ملاک التأویل، محقق: عبدالغنی محمدعلی الفاسی، بیروت: دارالکتب العلمیه.
فتوحی رود معجنی، محمود (1390ش)، سبک شناسی؛ نظریه ها، رویکردها و روش ها، تهران: نشر سخن.
فخر الرازى، محمد بن عمر (1420ق)، مفاتیح الغیب‏، بیروت‏: دارإحیاء التراث العربی،‏ ط الثالثه.
قائمی نیا، علیرضا (1390ش)، معنی شناسی شناختی قرآن، تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی.
گنابادی، سلطان محمد (1408ق)، بیان السّعاده فی بیان العباده، بیروت: مؤسسه الأعلمی للمطبوعات، ط الثانیه.
لاینز، جان (1980م)، علم الدلاله، ترجمه مجید عبدالحلیم الماشطه، العراق: جامعه البصره.
محمد، عزه شبل (2007م)، علم لغه النص، القاهره: مکتبه الآداب، ط الثانیه.
مکارم شیرازی، ناصر و همکاران (1382ش)، تفسیر نمونه، تهران: دارالکتب الإسلامیه، چ بیست و یکم.
مهاجر، مهران و محمد نبوی (1376ش)، به سوی زبان شناسی شعر؛ ره  یافتی نقش گرا، تهران: نشر مرکز.
یول، جورج (1389ش)، بررسی زبان، ترجمه علی بهرامی، تهران: نشر رهنما.
— (1374ش)، نگاهی به زبان؛ یک بررسی زبان شناختی، ترجمۀ نسرین حیدری، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه ها (سمت).

Halliday, M.A.K. (1973), Explorations in the Functions of Language, London: Edward Arnold, Review by M. Gregory, Journal of Linguistics

Palmer, F.R, (1976), Semantics: A new outline, London: Cambridge University Press

نویسندگان:

کبری راستگو: استادیار دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، دانشکده تربیت مدرس قرآن، مشهد، ایران

 مریم نخعی: کارشناس ارشد تفسیر قرآن مجیددانشکدۀ تربیت مدرس قرآن، مشهد، ایران

فصلنامه پژوهشهای زبان شناختی قرآن بهار و تابستان 1396

ادامه دارد… 

منتشر شده در دسته‌بندی نشده

روزه منافاتی با درس خواندن ندارد

 روزه بهترین فعالیت برای سم‌زدایی بدن/ این حکم الهی منافاتی با درس خواندن ندارد

ناهید یزدی در گفت‌وگو با ایکنا از قزوین، با اشاره به هم‌زمانی ماه مبارک رمضان با ایام امتحانات اظهار کرد: امروز اصول علمی روزه در جهان ثابت‌شده و به‌مرور پشتوانه عظیم علمی بسیاری دیگر از احکام دینی اسلام نیز کشف می‌شود.
وی افزود: بسیاری از اندیشمندان جهان به فواید روزه پی برده‌اند و می‌توان گفت این حکم الهی خاص اسلام هم نیست و در بسیاری از ادیان دیگر هم وجود دارد.
یزدی با تأکید بر اینکه روزه را در کل می‌توان به‌عنوان یک فعالیت سلامتی برای سم‌زدایی بدن نام برد که موجب استراحت دستگاه گوارش می‌شود، عنوان کرد: روزه دارای فواید بسیاری است که به‌عنوان یک اصل کلی منافاتی با امتحانات و درس خواندن ندارد.
وی تصریح کرد: برای بهره‌مندی هر چه‌بهتر از ماه رمضان و عدم اختلال در درس خواندن انجام مراقبت‌های قبل و در حین ماه مبارک رمضان برای دانشجویان و دانش‌آموزان بسیار حائز اهمیت است.
معاون فنی معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی قزوین ادامه داد: کسانی که پیش از این با اضافه‌وزن، کم‌خونی و کم‌تحرکی مواجه بودند باید سبک زندگی خود را به سمت کم خوردن اما متنوع و متعادل خوردن تغییر می‌دادند تا در ماه مبارک شرایط را با سیستم بدن خود وفق دهند.
این کارشناس بیان کرد: در حال حاضر سفارش ما توجه به کم‌آبی بدن است که موجب بی‌حالی در طول روز می‌شود، لذا باید زمینه‌ای را برای جبران آن ایجاد کنند.
یزدی اعلام کرد: بهتر است افراد در وعده سحر از مواد غذایی مانند شیر و یا مواد غذایی که آب را نگه می‌دارند مانند کاهو به همراه مواد پروتئینی میل کنند تا در طول روز کمتر با مشکل بی‌حالی روبرو شده و بهتر این ساعات را پشت سر بگذارند.
مشاور امور بانوان دانشگاه علوم پزشکی قزوین با تأکید بر اینکه لازم است در طول مدت افطار تا سحر از مایعاتی که قند آن سریع دفع نمی‌شود استفاده شود، گفت: مواد قندی بسیاری از شربت‌هایی که گاه خانواده‌ها استفاده می‌کنند سریع دفع می‌شود لذا پیشنهاد ما استفاده از شربت‌هایی است که با شیره انگور و یا تخم شربتی درست‌شده باشد.

روزه گرفتن منافاتی با درس خواندن ندارد

وی ادامه داد: توجه به این نکات موجب می‌شود تا بدن یک طراوت و نشاطی را به دلیل حفظ آب در بدن داشته باشد بااین‌حال شرایط جسمانی هر فرد باید به‌صورت جداگانه و برحسب قد، جنس، سن، وزن و امثال آن سنجیده شود تا اقدامات لازم برحسب شرایط وی تنظیم شود ازاین‌رو خانواده‌ها می‌توانند در این میان از رهنمودهای مشاورین تغذیه برای این امر بهره ببرند.
یزدی با بیان اینکه بدن قدرتی دارد که به‌شرط درست عمل کردن می‌تواند خود را برحسب شرایط وفق دهد، تأکید کرد: اگر خانواده‌ها شرایط لازم استراحت و تغذیه را در کنار حمایت روانی در فصل امتحانات داشته باشند بی‌شک دانش‌آموزان توان روزه گرفتن هم خواهند داشت.
وی در خصوص بهترین ساعات برای مطالعه در ماه مبارک رمضان یادآور شد: در ساعات صبح و بعد از استراحتی کوتاه بعد از سحر تا ظهر و نيز عصر افراد با نشاط خاصی روبرو هستند چرا که زمان بی‌حالی معمولاً بین ساعات ظهر تا بعدازظهر است.
معاون فنی معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی قزوین در پایان خاطرنشان کرد: خود افراد می‌توانند تشخیص دهند که چه ساعاتی برای درس خواندن مفیدتر است اما توصیه بین ساعات صبح تا پیش از ظهر و عصر تا هنگام غروب آفتاب است.

انتهای پيام

منتشر شده در دسته‌بندی نشده

پیشرفت‌های پزشکی هسته ایران کمر تحریم ها را شکست /تولید رادیو داروها، مصداق بارز استفاده صلح آمیز از انرژی هسته‌ای است

محسن ساغری استاد دانشگاه و رئیس انجمن پزشکی هسته ایران در گفت‌وگو با خبرنگار حوزه بهداشت و درمان گروه علمی پزشكی باشگاه خبرنگاران جوان؛ بیان کرد: برخلاف ادعای مخالفان پیشرفت‌های هسته‌ای ایران، توانستیم در شرایط سخت تحریم که کماکان از اوایل انقلاب هم وجود داشته است، موفق شویم و با استفاده از این انرژی کیت های تشخیصی کاملا پیشرفته وابسته به پرتو داروها را تولید کنیم همچنین رادیو داروهای بومی برای درمان و تسکین سرطان‌های متاستازیک ساخته شد.

وی با تاکید بر اینکه تولید پرتو داروها، رادیو داروها و کیت‌های تشخیصی وابسته به پزشکی هسته‌ای، مصداق بارز استفاده صلح آمیز از انرژی هسته‌ای است، ادامه داد: پرتو داروها گران قیمت ترین گروه‌های دارویی هستند که هزینه واردات آنها کمرشکن است  البته جریان‌های اخیر ناشی از ادعاهای دروغین مخالفان پیشرفت های پزشکی هسته ایران، تقریبا واردات این داروها را نا ممکن کرده است، در حالیکه جان بسیاری از مبتلایان به سرطان به رادیو دارو ها و پرتو دارو ها وابسته است.

تولید بومی رادیوداروها  و صادرات آن

این متخصص پزشکی هسته ای افزود: تالیم، ساماریوم و استرانسیم (عنصر فلزی طبیعی با قدر تقلید بالقوه کلسیم در بدن) از جمله داروهای وابسته به گروه دارویی ایزوتوپ‌ها هستند که برای درمان سرطان های سینه همچنین متاستازهای سرطان‌های استخوان نقشی حیاتی دارند که با همت دانشمندان کشور تولید  این داروها بومی شده است و حتی به کشور های دیگر هم صادر می‌شوند.

ساغری همچنین در خصوص موفقیت ایران در تولید بومی داروی «رنیوم» ادامه داد: این دارو با گروه دارویی ایزوتوپ، در تسکین دردهای استخوانی در متاستاز سرطان‌ها بسیار ضروری است و نوع دارویی رنیوم 188 هم برای درمان سرطان کبد به عنوان روش درمانی غیر تهاجمی حیاتی است، درحالیکه پیش از آن برای درمان این سرطان از عمل جراحی و بستن سرخ رگ کبد که عوارض زیادی داشت، استفاده می شد؛ پرتو داروی ایتریومهم از جمله داروهای تولیدی در کشور است که برای درمان سرطان‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد، بنابراین با توجه به اهمیت قابل توجه جایگاه پزشکی هسته‌ای، قطعا استفاده از انرژی هسته صلح آمیز نه تنها حق، بلکه ضرورتی اساسی برای کشور  است.

منتشر شده در دسته‌بندی نشده

طراحی برنامه درسی پژوهش‌محور در علوم تجربی پایه ششم دوره ابتدایی

چکیده

هدف از انجام این پژوهش طراحی برنامه درسی پژوهش‌محور علوم تجربی پایه ششم و سپس ارزشیابی آن از دیدگاه متخصصان برنامه درسی و معلمان ذی‌ربط است. روش پژوهش توصیفی-زمینه‌یابی است. جامعه آماری شامل معلمان پایه ششم شهرستان اسفراین (130 نفر) و متخصصان برنامه درسی استان خراسان شمالی و رضوی (40 نفر) است که به شیوه سرشماری مورد مطالعه قرار گرفت. برای جمع‌آوری داده‌ها از روش کتابخانه‌ای و پرسشنامه محقق ساخته شامل 40 گویه در چهار بخش هدف، محتوا، روش‌های تدریس و ارزشیابی بهره گرفته شد. روایی پرسشنامه توسط متخصصان تأیید و پایایی از طریق آلفای کرونباخ 98 درصد به دست آمد. محقق برای طراحی برنامه ابتدا به مطالعه پیشینه و مستندات موجود درزمینة موضوع تحقیق پرداخته و بر اساس اطلاعات به دست آمده برنامه را طراحی و سپس جهت ارزیابی، آن را در قالب پرسشنامه در اختیار پاسخ‌گویان قرار داده است. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از نرم‌افزار SPSS و آمار توصیفی (جدول فراوانی و درصد) و استنباطی (آزمون خی‌دو) استفاده شد. از جمله نتایج به‌دست‌آمده در این پژوهش، ویژگی‌هایی برای عناصر چهارگانه برنامه درسی (هدف، محتوا، روش‌های تدریس و ارزشیابی) پژوهش‌محور علوم تجربی پایه ششم بوده است که مورد تأیید متخصصان و معلمان ذی‌ربط قرار گرفته است.

کلیدواژه‌ها: برنامه درسی؛ پایه ششم؛ پژوهش‌محوری؛ طراحی برنامه‌درسی؛ علوم‌تجربی

نویسندگان:

زهرا ایجادی: دانشجوی دکتری برنامه‌ریزی درسی، گروه علوم تربیتی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

 مریم سیف نراقی: استاد گروه علوم تربیتی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

عزت اله نادری: استاد گروه علوم تربیتی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

فصلنامه پژوهش در برنامه ریزی درسی – دوره 2، شماره 29 – شماره پیاپی 56، بهار 1397.

برای مشاهده کامل مقاله روی فایل مقابل کلیک کنید.   

منتشر شده در دسته‌بندی نشده
اجرا شده توسط: همیار وردپرس